Er is een moord gepleegd en die moet opgelost worden, door het publiek. Theatergroep GRAS voerde op woensdag 2 maart hun stuk Moordnacht op. GRAS is een theatergroep met niet-professionele acteurs tussen de 16 en 35 jaar. Moordnacht is hun eigen productie en de editie van dit keer heette ‘de voetbalmoord’.

In een oude loods op het Honigcomplex in Nijmegen vindt Moordnacht plaats. Bij binnenkomst krijgt ieder team een dossier waar achtergrondinformatie over de moord in staat plus een aantal vragen. Deze vragen moet ieder team tijdens het stuk zien te beantwoorden. Ook staat er een lijst met verdachten in het dossier. Van iedereen moet je een alibi en een motief invullen. Als jij als een echte rechercheur alle vragen kan beantwoorden en de moord oplost, win je de Moordnacht. De hoofdvraag luidt: Wie heeft Jimmy de Wild vermoord? Het stuk is nog niet begonnen en toch fluisteren mensen hun verdenkingen al tegen elkaar. Zo zacht, dat anderen het niet kunnen horen. De rivaliteit is al te voelen. Het is koud in de loods, dus GRAS heeft fleecedekentjes neergelegd. Als het publiek binnen komt, ligt het lijk al op het toneel. Zijn hersenen liggen naast zijn hoofd op de grond.

De voetbalmoord
Het onderzoek begint. Twee rechercheurs proberen de moord op te lossen en verhoren alle verdachten. Zij worden onder druk gezet door de strenge hoofdcommissaris. Het hele publiek kijkt geconcentreerd naar het stuk. Misschien kunnen ze nu al een aantal antwoorden op de vragen ontdekken. De muziek van het toneelstuk spelen de acteurs ter plekke. Na het verhoren, lopen de rechercheurs vast. Ze hebben hulp nodig en het publiek gaat die geven.

Na de pauze worden de toeschouwers verdeeld in politieteams. Alle teams krijgen een eigen tafel en alle verdachten komen stuk voor stuk bij hen aan tafel zitten. Twee jongens die de hele tijd stilletjes naar het stuk gekeken hebben, beginnen te stuiteren. Dit is voor hen de ultieme kans om een keer de bad cop te zijn. Zij stellen confronterende vragen aan de verdachten, zoals ‘jouw alibi klopt niet’ en ‘niemand heeft je toen gezien’. Maar de spelers blijven goed in hun rol. Hoe erg men ook probeert ze uit de tent te lokken, dit lukt onder geen beding. Vier minuten per verdachte om hen te ondermijnen aan een zwaar verhoor. Vier minuten om alle vragen in het dossier te beantwoorden. Vier minuten, het lijkt alsof je alle tijd van de wereld hebt. Maar wanneer je mensen aan het verhoren bent, is het voorbij voor je met je ogen kunt knipperen. De verdachten staan op en zeggen geen woord meer tegen je. De twee jongens blijven verbaasd en vol vragen achter en wachten op de volgende verdachte.

Na de zenuwslopende verhoorronde, leveren alle teams hun dossier in en wordt iedereen uit hun spanning verlost. De moordscène wordt gespeeld en eindelijk is duidelijk wie de moord gepleegd heeft. Geconcentreerd en gespannen kijken de toeschouwers naar de moord, ze willen allemaal weten of zij de juiste moordenaar aangewezen hadden. Dan beginnen twee teams te juichen: gewonnen! Eén van de teams vergaat het lachen snel, de hoofdcommissaris vertelt hen dat ze niet alle vragen goed beantwoord hebben.

GRAS
Nicky Ebbeng is zakelijk en artistiek leider van theatergroep GRAS. Zij vertelt dat het interactieve toneel langzaam in het stuk geïnfiltreerd is. “We zijn begonnen met het idee van een Baantjer-avond omdat dit ons heel erg vet leek. Van daaruit is het concept eigenlijk iedere keer wat aangescherpt. De participerende rol van het publiek is er zo in gekomen en steeds meer gegroeid en ontwikkelt tot wat het nu is.” Theatergroep GRAS heeft nog meer producties, maar merkt altijd dat Moordnacht sneller uitverkocht is. Ook trekken deze avonden veel meer jongeren dan een andere productie. “Ik denk dat wij niet alleen door het interactieve deel veel jonge bezoekers trekken. Maar ook omdat wij zelf jong zijn en jonge mensen trekken jong publiek. Maar dat neemt niet weg dat we altijd positieve en enthousiaste reacties krijgen op het participerende aspect van ons stuk”, vertelt Ebbeng. “Ik durf niet zo goed te zeggen of het interactief toneel echt populairder is omdat wij niet heel groot zijn, maar ik weet dat het voor ons werkt.”

Toekomst
Ruud van Eeten is directeur-bestuurder van theaters in Oisterwijk en Moergestel. Hij vindt dat nieuwe vormen van toneel altijd een kans moeten krijgen. “Wellicht is actieve participatie een vorm die past bij de ontwikkelingen. Tot nu toe zie je dat alleen bij Baantjer en andere aanverwante producties.” Maar hij snapt ook dat het niet altijd mogelijk is om het publiek actief te betrekken bij het toneelstuk. “Normaliter is toneel een niet interactief verhaal. Ik kan me dus voorstellen dat theater zich moeilijk leent tot andere vormen dan receptief.”

Bron beeldmateriaal: en.wikipedia.org