De nieuwe donorwet heeft de meerderheid in de Tweede Kamer gehaald. Het huidige passieve donorsysteem wordt, als de Eerste Kamer ook instemt, actief. Oftewel: ‘nee, tenzij’ wordt ‘ja, tenzij’. Orgaandonatie roept nog steeds vragen op: is iemand écht dood op moment van donatie?

Door Leeuwelijn Verwijst

Het nieuwe donorsysteem betekent dat iedereen vanaf zijn of haar geboorte automatisch als donor is geregistreerd, tenzij diegene zichzelf later afmeldt bij het donorregister. Dat dit de meerderheid heeft, gaat tegen sommige verwachtingen in. Veel partijen, onder anderen het CDA en de PvdD, waren tegen het wetsvoorstel. Laatstgenoemde partij kwam één persoon tekort.

Aldus Frank Wassenberg op twitter. Waarom? 75 Kamerleden waren vóór de wet, 74 tegen. Wassenberg zat in een vertraagde trein en het voorstel zou zijn verworpen als hij op tijd was.

Twijfels
Niet alleen in de Tweede Kamer zijn de meningen in feite 50/50. Dit is ook in de rest van de samenleving het geval. Een ethisch dilemma: iedereen wil in een gevaarlijke situatie gered worden, maar niet iedereen wil zijn of haar organen verliezen wanneer ze het eigenlijk zelf niet meer merken. Of dat laatste een feit is, ook daar zijn de meningen over verdeeld. Orgaandonatie na je dood: wanneer word je beschouwd als dood?

“Dat is iets waar veel mensen over twijfelen,” vertelt Jack de Groot. Hij is gepromoveerd op het beslissingsproces van verwanten van potentiële orgaan donoren, tot doctor op het terrein van Medische Ethiek. Orgaandonatie gebeurt wanneer je hersendood bent. Je hartslag en ademhaling worden kunstmatig in stand gehouden, zodat de organen geschikt blijven voor transplantatie. “Nabestaanden hebben moeite met deze vorm van donatie. Omdat sommige organen nog werken, zijn zij er niet bij op het moment dat hun geliefde visueel komt te overlijden.”

Definitie van dood
“Hersendood, biologisch dood en dood in de ogen van omstanders kunnen verschillende dingen zijn,” aldus De Groot. Is iemand volledig buiten bewustzijn op het moment dat zijn of haar organen verwijderd worden? Daar twijfelen mensen aan. De definitie van dood verschilt per opvatting. “Zo ook in verschillende culturen,” licht De Groot toe. “Bijvoorbeeld: iemand is pas dood als de ziel het lichaam verlaten heeft. Of: na iemands dood moet je 24 uur of zelfs 72 uur wachten voordat je iets met een lichaam mag doen.”

Omdat iedereen zich in verschillende situaties bevindt, is het moeilijk te pijlen voor wie, welke wet het beste werkt. Toch heeft De Groot een persoonlijke voorkeur voor het passieve donorsysteem. “Mensen moeten zelf de afweging kunnen maken. Het actieve donorsysteem zegt eigenlijk: als je niet kiest, kiezen wij wel voor je. De nood van een ander zou er nooit toe moeten leiden dat je weer anderen verplicht om goed te doen. Dat gebeurt nu met het meest intieme: je eigen organen. De overheid grijpt te diep in de persoonlijke levenskeuze van mensen.”

Donorsystemen in Europa