Tijdens een dansje glijdt Zora uit op tafel. De echo van de klap is te horen. Een robotje dat er zo hard uit ziet, is toch het beste maatje van dementerende ouderen. Hoe werkt Zora, hoe wordt erop gereageerd en wie zit er nou eigenlijk achter deze mijlpaal in de zorg?

Door Esther Keulers en Leeuwelijn Verwijst
 
VIDEO: Verpleeghuis Archipel Nazareth in Best

In onderstaande video een impressie van een dag met Zora, in verpleeghuis Nazareth.

Zora is een zorgrobot en komt voort uit het project genaamd Brabant Robot Challenge. Wij interviewden Robbert Coenmans, projectleider.

‘Ik maak zorgrobots, maar zelf hoef ik er geen’

TILBURG – Robbert Coenmans is projectleider van de Brabant Robot Challenge. Dit is een samenwerking tussen studenten en zorginstellingen voor robots in de zorg. Een populaire zorgrobot is Zora. Maar robots kunnen nog lang niet de zorg overnemen volgens Coenmans.

“Ik ben altijd al benieuwd geweest naar hoe robots misschien banen gaan overnemen. Later hebben we banen waarin robots of computersystemen het werk gaan doen. In opleidingen krijg je daar nog steeds niet heel veel van mee. Er zijn wel specifieke opleidingen zoals Gezondheidszorg en Technologie, maar in de regel heb je techneuten voor robots en daarnaast mensen die voor anderen zorgen. Maar deze twee kunnen iets van elkaar leren”, vertelt Coenmans.

Via-via kennen de initiatiefnemers zorginstellingen die eventueel interesse hebben in het project. “We hebben een paar keer gebeld en gewoon gevraagd of ze een vraag wilden indienen. De meeste mensen waren erg enthousiast”, vertelt Coenmans. Uit één van deze vragen is zorgrobot Zora ontstaan. De vraag was of er een robot ontworpen kon worden, waarop mensen met dementie en mensen met autistische stoornissen goed op reageren. Zora is zo’n ‘maatje’.

Dementie
Volgens Coenmans wordt Zora erg vertrouwd door ouderen. “Vooral dementerende mensen vertellen sneller iets aan een robot dan aan een verpleegster. Ze weten vaak niet eens dat het een bestuurd programma is. Dan horen we hele persoonlijke dingen uit iemands mond komen. Wat doe je daar dan mee, kun je mensen bedotten op deze manier? Dat soort ethische vraagstukken worden ook voorgelegd aan de studenten.”

Maandag was de aftrap van de Brabant Robot Challenge in de Spoorzone. Daar waren Omroep Brabant en het Brabants Dagblad bij. “Ik vind de media-aandacht wel leuk. Als je ergens druk mee bezig bent is het fijn dat veel mensen daar iets over te weten komen”, zegt Coenmans met een glimlach.

Toekomst
Zullen robots de zorg overnemen? “Daar geloof ik niet in. We zitten nog in dezelfde fase als toen er nog maar net mobiele telefoons waren. De technologie is voor de mensen nog te duur en te onbereikbaar. Vooral als je kijkt naar hoe weinig het nog te bieden heeft. Voor een fractie van dat geld breng je dementerende ouderen net zo goed naar de kinderboerderij en hebben ze net zoveel plezier. Voor nu zijn zorgrobots nog echt hulpmiddelen.”

Coenmans hoopt wel dat over ongeveer twintig jaar, gezien de vergrijzing en misschien het gebrek aan verpleegsters, robots vaker kunnen inspringen in de zorg. “Verpleegsters zullen dan nog wel dienen voor het echte sociale contact en eventueel lastige beslissingen. Zelf hoef ik voorlopig niet verzorgd te worden door een robot. Ik hecht nog teveel waarde aan dat sociale contact met mensen.”

In januari stopt het project, maar vanwege de enthousiaste reacties zou er een vervolg kunnen komen. “Ik zou hier graag mee door willen gaan. Of ik het dan nog steeds bij zorg hou, is nog de vraag. Misschien zijn robots in de landbouw ook wel interessant, bijvoorbeeld. Er zijn nog zoveel mogelijkheden.”

AUDIO: Zora helpt dementerenden

Wat is de reactie van ouderen op zover ontwikkelde technologie als Zora?