“Als ik het zou publiceren zouden ze een schadeclaim indienen en een rechtszaak aanspannen,” zegt Julian Klop, student journalistiek. Julian is niet de enige die te maken heeft met beperkte persvrijheid. Uit onderzoek van het Europese rekenkamerlid Alex Brenninkmeijer en criminoloog Marjolein Odekerken blijkt meer dan de helft van de Nederlandse journalisten weleens te zijn bedreigd.

Uit het onderzoek bleek dat 43 procent van de 638 ondervraagden te maken heeft gehad met juridische bedreiging zoals lange, dure rechtszaken. Daardoor kiezen veel journalisten voor zelfcensuur en vermijden ze moeilijk bespreekbare onderwerpen. Dat, terwijl we persvrijheid in Nederland vanzelfsprekend vinden.

Klop deed onderzoek naar de grootste talentenjachten. Al jaren gaan er verhalen rond over talentenjachten die doorgestoken kaart zouden zijn. Hij interviewde, met stemvervorming, (ex-) kandidaten van bekende televisieprogramma’s. “Voor deelname tekenen kandidaten een contract waarin zij beloven niets te zeggen. Bijzonder dat ze mij erover vertelden.”

“Ik wilde wederhoor doen bij grote mediabedrijven maar ze ontkenden en deden alsof ik gek was. Als ik het zou publiceren zouden ze een schadeclaim indienen en een rechtszaak aanspannen,” vertelt de student. “Ze zeiden dat ik vooral geen moeite moest doen.”

Tijdens het gesprek, waarin het bedrijf gespannen klonk en er met rechtszaken werd gechanteerd, kreeg de journalist op de een of andere manier een goed machtsgevoel. “Ik wist dat ik iets op het spoor was, maar iets hield me tegen. Wat voor gevolgen kon het hebben? Ik schrok toen ik besefte dat het chantage was. Er waren momenten dat ik dacht: wow, waar ben ik mee bezig? Ik kan me niet voorstellen hoe dat is voor journalisten die het dagelijks meemaken.”

Julian publiceerde het niet. “Naast de hoogte van de schadeclaim denk ik aan mijn toekomst. De mediawereld is klein. Een aantal grote bedrijven maakt alle tv-programma’s. Na zo’n publicatie is de kans klein dat je er zelf ooit nog kunt werken. Het verhaal had de media kunnen halen, mijn naam groot kunnen maken of juist zwart maken. Het risico lopen dat het laatste zou gebeuren was het niet waard.”