Nieuws

Klas zonder leraar

Jun 02, 2017 Sabine Doevendans

Leerlingen zonder docent, klassen die naar huis worden gestuurd, ouders die de lessen overnemen; het basisonderwijs kampt met grote zorgen. Basisscholen door heel het land hebben te maken met een tekort aan leerkrachten. Een drama voor het onderwijs.

Door: Sabine Doevendans en Lars Mulitze

Waar is je leraar als je hem nodig hebt? Dat is het probleem waar basisscholen steeds vaker tegenaan lopen. Leerkrachten in het primair onderwijs zijn tegenwoordig een schaars goed. Zo verwacht onderzoeksbureau Centerdata in 2025 een tekort aan tenminste achtduizend docenten.

Negatief imago
Wie leerkracht op de basisschool wil worden, schrijft zich in bij de Pabo. Maar zijn er nog wel genoeg mensen die dat willen? Uit cijfers van de Algemene Onderwijsbond (AOb) blijkt een daling van het aantal instromers in de lerarenopleiding. Terwijl er in 2006 nog 11.5000 studenten zich aanmeldden, bleef daar in 2015 minder dan de helft van over.

Als aankomend student haal je het niet in je hoofd om leraar te worden

Volgens Astrid Venes, directeur van de vijf pabo-opleidingen van Fontys Hogescholen, is de lage instroom op de pabo vooral te wijten aan het negatieve imago dat aan het vak kleeft. “Als het gaat over leraren, gaat het vaak over de hoge werkdruk, het lage salaris en de forse administratieve lasten. Daardoor raken de mooie kanten van het beroep onderbelicht. Als aankomend student haal je het niet in je hoofd om leraar te worden.”

Strenge eisen
Naast het negatieve imago speelt volgens Venes ook mee dat de toelatingseisen voor de pabo zijn aangescherpt. Zo moeten de juffen en meesters in spé sinds 2006 eerst een reken- en taaltoets doorstaan om aangenomen te worden. In 2015 kwam daar nog een verplichte toets bij voor studenten die geen eindexamen hebben gedaan in de vakken aardrijkskunde, geschiedenis en natuur en techniek.

Vele pabo-studenten halen de strenge toelatingseisen niet. Met als gevolg: 30 procent minder instromers.

Dekkers plannen
Om het probleem van het lerarentekort aan te pakken, kwam staatssecretaris Sander Dekker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) in februari met een plan. Leraren horen langer in het onderwijs te blijven en mensen moeten vaker worden omgeschoold tot docent, zo vond hij.

Als het aan de actiegroep PO in Actie ligt, zijn de plannen van de staatssecretaris bij lange na niet genoeg. Twee dingen moeten volgens de groep drastisch veranderen: het salaris omhoog en de werkdruk omlaag.

Jan van de Ven, leerkracht en initiatiefnemer van PO in Actie, is de huidige gang van zaken zat. Met zijn actiegroep, waar inmiddels 40.000 basisschooldocenten bij aangesloten zijn, hoopt hij het toekomstige kabinet aan te sporen om iets aan hun probleem te doen. “De politiek is op dit moment ons grote obstakel”, vertelt de Limburgse leraar. “Zolang het salaris laag blijft en de werkdruk te hoog, hebben we aan de plannen van Dekker helemaal niets.”

___________________________________________________________________________________________________________________________

Niet alleen leerkrachten hebben veel last van het tekortenprobleem. Zonder een goede, vaste docent staan ook de leerlingen machteloos. Kinderpsycholoog Heleen van de Vlugt maakt zich zorgen.

___________________________________________________________________________________________________________________________


Zijden draadje

De toekomst van het primair onderwijs hangt volgens Van de Ven aan een zijden draadje. “Ik heb sterk het idee dat we ons op een t-splitsing bevinden”, zegt hij. “Rechtdoor, doorgaan zoals we dat altijd hebben gedaan, gaat niet meer. Volgen we de ene route, dan trekken we het basisonderwijs uit het slop. De andere kant brengt het naar een ondergang. Dan kan ik niets anders dan voor een ander beroep kiezen. Jammer, want het onderwijs is het mooiste vak dat er is.”

Ouders voor de klas
Maar de hoop zomaar opgeven, dat nooit. Scholengemeenschap Conexus in Nijmegen kiest voor een tijdelijke oplossing. Zo staan op basisschool Prins Claus niet alleen leraren, maar ook ouders voor de klas.

Jan van de Ven wil weinig van het plan van weten. “Staatssecretaris Sander Dekker noemt het een ‘creatieve oplossing’. Hoezo, een oplossing? Deze ‘creatieve oplossing’ is een ramp voor het primair onderwijs.”

Pabo-directeur Astrid Venes kan de keuze van de scholengemeenschap begrijpen. Wel moeten de ouders volgens haar altijd een achtergrond in het onderwijs hebben. “Je kunt niet zomaar iedereen voor de klas zetten,” vindt Venes. Verder is het belangrijk dat de ouders eerst goed worden bijgespijkerd.

De gouden oplossing om het basisonderwijs te redden, is er op dit moment nog niet. Onze leraren kunnen we in ieder geval niet missen. Want al zijn ze soms nog zo vervelend, uiteindelijk zijn we ze liever rijk dan kwijt.