De biologische klok bepaalt ons gevoel voor dag en nacht. Verder houden we ons er waarschijnlijk niet zo mee bezig. Toch is die klok essentieel; hij stuurt processen aan als menstruatie, spijsvertering, gedrag en slaap. Eerder onderzoek bewijst dat nachtwerk slecht is voor onze gezondheid en onder andere hart- en vaatziekten kan veroorzaken.

Renske Bergsma herkent dit wel; ze is verzorgende individuele gezondheidszorg en draait regelmatig de nachtdienst. Ze ondersteunt patiënten met de dagelijkse routine en daarnaast ook op sociaal en emotioneel gebied. “Ik zeg altijd: je moet dit vak met liefde doen anders kun je beter thuis blijven.”

Nobelprijs

Begin oktober hebben Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash en Michael W. Young de Nobelprijs voor de Geneeskunde gewonnen voor hun onderzoek naar de werking van onze biologische klok. Ze ontdekten hoe het mechanisme van de klok werkt: het zijn eiwitten die op licht en donker reageren en daarmee de klok beïnvloeden. In het donker blijken er minder van die eiwitten aanwezig te zijn in je lichaam, waardoor je moeite krijgt met eten. “s Nachts eten is voor mij erg lastig.” vertelt Bergsma. “Ik merk dat ik zelf bijna geen honger heb en toch een stuk minder eet dan overdag. Ook eet ik ongezonder dan overdag, dit omdat het eigenlijk niet mijn natuurlijke ritme is.”

Slaap

Omgekeerd blijkt dit ook te werken voor de concentratie eiwitten in het daglicht; er zijn er meer actief aanwezig die aan het werk zijn in je lichaam. Hierdoor kun je overdag vaak minder goed slapen. Met in slaap komen ervaart ze niet echt problemen. “Ik merk wel dat ik na een nachtdienst wakker word met een kater zonder alcohol. Meestal ben ik dan echt niet te genieten.”

Om goed te kunnen werken, probeert ze de dag zelf goed uit te slapen of een dutje te doen. “Laatst heb ik twee nachtdiensten achter elkaar gedraaid. Toen ik uit mijn eerste nachtdienst kwam, ben ik rond acht uur ‘s ochtends naar bed gegaan en sliep ik tot drie. Daarna kon ik niet meer slapen voor mijn tweede nachtdienst begon. Dat heb ik die nacht wel gemerkt.”