Bron: WikimediaCommons

Universiteit Utrecht heeft zijn werkrelatie met tabaksfabrikant Philip Morris uitgedrukt. De universiteit werkte samen met en deed onderzoek voor PMI Impact, een onderzoekfonds van Philip Morris. Na aandringen van onder andere KWF Kankerbestrijding, besloten ze de samenwerking te beëindigen.

Het KWF vindt het een hele goede en verstandige beslissing. “Dat heeft ermee te maken dat de tabaksindustrie geen normale industrie is. Anders dan alle andere industrieën die je in de maatschappij vindt, door het product dat zij verkopen.” KWF is om de kwestie in gesprek gegaan met Universiteit Utrecht. “Een op de twee rokers overlijdt aan de gevolgen van roken, dat is onacceptabel, vindt het KWF. Wij vinden het de taak van de instelling om te zeggen dat het niet acceptabel is.” Het uiteindelijk besluit werd onder andere hierdoor beïnvloedt, vertelt woordvoerder van Universiteit Utrecht Maarten Post. “De belangrijkste reden was dat het maatschappelijk draagvlak voor deze financieringsconstructie heel klein is. Niet zozeer voor het onderzoek maar financiering door de tabaksindustrie.”

Maarten Post vertelt dat er ook meer achter het besluit zit. “Wij dreigden daardoor belangrijke fondsen en partners te verliezen, zoals KWF, Hartstichting, Longfonds. Dat niet alleen, die partners raakten ook in de problemen.” Het KWF stelde kortgeleden de regel in dat je niet in aanmerking komt voor subsidies als je geld aanneemt van de tabaksindustrie. “Toen wij daarvan op de hoogte werden gesteld, zochten wij contact. Toen hebben zij gezegd, ‘Jullie konden dat ook niet weten, dat wij de regel hebben veranderd.’” Vanwege de aard van het onderzoek mocht het zonder gevolg voorgezet worden. Er mocht dan alsnog nieuw onderzoek worden ingediend bij het KWF, als er maar geen nieuw onderzoek wordt gefinancierd door de tabaksindustrie. “Daar werd het KWF weer op aangevallen, omdat zij het dan gedogen. Omdat het belangrijke relaties schaadt, besloten wij dit stop te zetten.”

Integriteit
Om de (on)betrouwbaarheid van de tabaksindustrie aan te tonen, haalde de woordvoerder van het KWF een televisiefragment aan uit 1994. Hierin verklaren zeven directeuren van de grootste tabaksfabrikanten onder ede, dat nicotine niet verslavend is. “Dat is liegen en bedriegen, dat is de industrie waar je mee te maken hebt. Het is een onbetrouwbare industrie. Het kan dus mogelijk zijn dat financiering door zo’n fabrikant, de onafhankelijkheid van een instituut beïnvloedt.”

En nu?
Het onderzoek wordt doorgezet; “want het onderzoek is volledig integer en dient een maatschappelijk doel,” zegt Post. “Nu zonder het geld van de tabaksindustrie, wij betalen het zelf. Wij hebben erg met het dilemma van onafhankelijkheid en integriteit geworsteld. We zijn er vanaf het begin heel transparant over geweest en hebben zelf de media opgezocht. In het onderzoeksvoorstel is er geen enkele inmenging geweest. Zij zouden het betalen maar de onderzoeker kan zelf publiceren wat hij wil. De tabaksindustrie en anderen zouden dan gebruik kunnen maken van de kennis.