Three strikes and you’re out. Ed Sheeran is al voor de derde keer in het nieuws omdat hij plagiaat gepleegd zou hebben bij het schrijven van een liedje voor twee andere artiesten. Al twee keer eerder betaalde hij een miljoenenbedrag aan zijn aanklagers. Ginger Jesus is absoluut niet het enige voorbeeld: andere grote artiesten als Adele, Madonna en Pharrell kregen ook meerdere aanklachten aan hun broek. Ontwikkelingen in muziekland zorgen ervoor dat kopiëren, namaken en inspiratie opdoen steeds makkelijker worden.

Daarover kan Maurice Huismans meepraten. Hij stond aan de andere kant van een plagiaatzaak: delen van zijn zomerhit Remember uit 2002 werden zeven jaar later door Akon gebruikt in zijn track Right Now, zonder dat de Amerikaan daar toestemming voor had. “Ik kreeg een berichtje van 538-dj Jeroen Nieuwenhuize. ‘Heb je die nieuwe single van Akon gehoord?’ Ik zei van niet, maar dan weet je eigenlijk al waar het heen gaat.” Huismans hoorde de gelijkenissen tussen de nummers meteen. “En als je hoort dat het nèt geen cover is, maar gewoon gestolen, dan krijg je het toch warm.”


Het origineel dat DJ Maurice maakte voor de groep Summer Love.


De wereldhit van Akon, die gebaseerd zou zijn op Remember.

Zaak gewonnen

De DJ besloot het er niet bij te laten zitten. Hij ging naar de Nederlandse muziekrechtenorganisatie Buma/Stemra. Die organisatie heeft een speciale ‘jury’ die luistert of er inderdaad sprake is van plagiaat. “Het gaat gewoon om het principe: grote artiesten komen overal mee weg. De commissie gaf ons gelukkig gelijk, en met die uitspraak stonden we sterk en dat wist de advocaat van Akon in Nederland ook.” Uiteindelijk kwam het tot een schikking, waarbij de Nederlanders een deel van de opbrengsten van het nummer van Akon kregen.

Blurred Lines

Zo’n schikking komt vaker voor. Het beperkt de reputatieschade voor de artiest, en de aanklager is ook tevreden, weet Nils Brokerhof. Hij is als music director bij Radio 538 al jaren verantwoordelijk voor het muzikale beleid bij de radiozender. De bekendste schikking in de muziek van de afgelopen jaren is wel die van Robin Thicke en Pharrell Williams. Hun hit Blurred Lines zou volgens de nabestaanden van Marvin Gaye te veel lijken op zijn Got To Give It Up.

DJ Maurice begrijpt wat Brokerhof zegt. “Een gevoel kan je niet jatten. In housemuziek zie je ook dat ze allemaal dezelfde effecten gebruiken. Daar kan je weinig aan vastleggen.”

Gevoelsplagiaat?

Het was het grootste discussiepunt in de zaak rondom Blurred Lines. De melodie en tekst vertoonden nagenoeg geen gelijkenissen, maar critici spraken wel van “hetzelfde muzikale gevoel”. Een lastige tweedeling, die steeds vaker voorkomt. Met de digitalisering van muziek gaan nummers steeds meer op elkaar lijken, en volgen artiesten elkaar ook steeds meer.

“Driekwart van de liedjes zijn covers”, aldus Huismans. “In Beyoncé’s grootste hits zitten ook stukjes van bestaande liedjes of klassieke muziek, alleen de meeste mensen weten of horen dat niet. Daarom zeiden mensen ook dat ik niet goed was toen ik die rechtszaak begon.” Het namaken van muziek van andere artiesten gebeurt vaker dan gedacht, zegt Huismans dus. Daar is volgens Brokerhof niks mis mee: zo lang er niet onrechtmatig gekopieerd is, lijkt het onoverkomelijk dat nummers af en toe op elkaar lijken. Zeker nu er steeds meer muziek uitkomt.

Plagiaat komt dus best vaak voor in verschillende vormen, met in de meeste gevallen een redelijke win-winsituatie: de artiest die gekopieerd heeft lijdt niet te veel gezichtsverlies, en de originele maker krijgt erkenning en verdient er een leuk centje mee. Brokerhof denkt wel dat dat in de zaak van Ed Sheeran aan de orde gaat zijn. Na het vergelijken van de tracks kan hij maar tot één conclusie komen. Je hoort twee keer precies hetzelfde pianostukje, maar het zijn twee verschillende liedjes.