Stef Blok staat aan de vooravond van tot zover zijn belangrijkste bezoek als Minister van Buitenlandse Zaken. Komende vrijdag gaat hij naar Rusland, waar hij met ambtsgenoot Sergej Lavrov een aantal belangrijke dossiers doorneemt. Een gezellige vrijdagmiddagborrel is onwaarschijnlijk.

In 2013 bezocht Vladimir Poetin Nederland vanwege het Nederland-Ruslandjaar, een viering van een lange en sterke samenwerking tussen de landen. De positieve gedachtes van destijds zijn in een recordtempo 180 graden gedraaid. De oorlog in Oekraïne, de MH17-ramp, de verspreiding van desinformatie en zeer recent de zaak-Skripal; Rusland en Nederland stonden en staan er lijnrecht tegenover elkaar. Tot overmaat van ramp werd het vorige diplomatieke bezoek aan Rusland op het laatste moment afgezegd. Toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zeilstra had gelogen over een ontmoeting met Vladimir Poetin en moest aftreden van zijn post.

Rusland ligt pal naast de Europese Unie, maar staat er in politieke zin mijlenver vanaf. Waarom gaat Blok er toch naartoe? Volgens Marno de Boer, politiek journalist van Trouw, vindt de regering het belangrijk de lijnen met de boze buurman open te houden. “Het Nederlandse standpunt is dat er problemen zijn met Rusland, maar dat we altijd met elkaar moeten blijven praten. Bovendien hoopt het ministerie bij sommige dossiers, zoals MH17, op een vorm van medewerking. Die kans is niet zo groot, maar men wil erover in gesprek blijven. Bovendien is Rusland economisch gezien een belangrijke partner. De export ernaartoe stijgt weer. In die zin blijft het een belangrijk land voor Nederland.”

Een oplossing voor de pijnpunten tussen Nederland en Rusland is heel ver weg. De ontmoeting tussen Blok en Lavrov zal daar weinig aan veranderen. “Ze kunnen alleen de deur naar elkaar openhouden. Dat is in de diplomatie eigenlijk heel veel. Je moet op een bepaalde manier zorgen dat je in gesprek blijft. Let’s agree to disagree, is de gedachte”, zegt Laura Starink van Raam op Rusland, een podium voor kennis, analyse en debat met betrekking tot Rusland. “Blijven praten is altijd belangrijk, maar ik verwacht er niks van. Lavrov en Blok gaan elkaar niet lachend in de armen vallen. De verhoudingen tussen beide landen zijn beroerd.”

Too soon?

De ontmoeting vindt een kleine twee maanden na het aftreden van Zeilstra plaats. Bovendien zetten Rusland en Nederland eind maart nog diplomaten van elkaar hun land uit, naar aanleiding van de zaak-Skripal. Starink denkt niet dat Blok te vroeg naar Moskou gaat. “Nee, want voor hetzelfde geld hebben we volgende week nog een extra spiraal in deze ideologische strijd. Het ziet er niet uit dat er op korte termijn iets verandert. Je kunt zo’n bezoek natuurlijk best overslaan, maar Nederland wil niet dat de Russen dat interpreteren of framen als ‘nu durven ze niet meer’. Ik vind dat wel verstandig.”

“Ik denk dat het niet zo speelt. De leugen van Zeilstra was vooral iets wat wij in Nederland heel erg vonden. De Russische ambassade in Den Haag heeft er destijds ook heel onderkoeld op gereageerd”, aldus De Boer, die aangeeft dat van een gezellig theekransje sowieso geen sprake zal zijn. “Op de lijst van gespreksonderwerpen is er weinig overeenstemming. Het gesprek zal waarschijnlijk in een ijzeren sfeer verlopen.”