Op 25 mei 2018 vond er een abortusreferendum plaats in Ierland. Ruim 3 miljoen Ieren konden stemmen over verandering in de abortuswetgeving: 66,4 procent heeft gestemd voor een soepelere wet. Het grote taboe in dit Christelijke land komt langzaam tot een eind.

In 1983 werd er een amendement toegevoegd aan de Ierse Grondwet: een verbod op abortus in Ierland. Dit amendement hield in dat er een artikellid werd toegevoegd aan artikel 40 van de grondwet. In dit artikellid stond*

“De staat erkent het recht op leven van het ongeboren kind en, met erkenning van het gelijkwaardige recht op leven van de moeder, garandeert dat dit recht in de nationale wet zal worden gerespecteerd en beschermd voor zover dat mogelijk is”

*in het Nederlands vertaald

In een referendum in datzelfde jaar (1983) steunde 66,9% van de kiezers het amendement. Ierland was tegen het plegen van een abortus. Ook bij verkrachting of incest is het beëindigen van een zwangerschap verboden. Als een vrouw toch abortus pleegt, kan ze veertien jaar celstraf verwachten. Deze straf is hoger dan de eventuele straf van de verkrachter.

Stille revolutie

De Ierse premier Leo Varadkar, die overigens ook het abortusreferendum heeft uitgeroepen, noemt het dan ook een ‘hoogtepunt van een stille revolutie’. Dit zei hij vlak nadat de stemmen waren geteld en het bekend was gemaakt dat Ierland in 2018 vóór verandering is. Ierland is dan ook een van de weinige landen in Europa waar het nog niet legaal is om abortus te plegen.

In Litouwen, Polen, Roemenië, Griekenland en in Malta is het plegen van abortus ook nog niet geheel legaal, vaak met uitzondering van levensgevaar bij de moeder. In Nederland is abortus sinds 1984 geregeld in de Wet Afbreking Zwangerschap (WAZ). Je mag tot je vierentwintigste week altijd je zwangerschap beëindigen.

Abortustoerisme

Ondanks dat het illegaal is om abortus te plegen in Ierland, zijn er alsnog Ierse vrouwen die van hun ongewenste of gevaarlijke zwangerschap af willen. Women Help Women is een organisatie die vrouwen informatie geeft en helpt als ze een ongewenste of gevaarlijke zwangerschap hebben.

“Women Help Women (WHW) maintains a website with full information. The helpdesk answers over 12,000 emails a month from around the world providing information before, during and after an abortion, including to women in Ireland and Northern Ireland”, zo vertelt Kinga Jelinska, uitvoerend directeur bij Women Help Women.

Maar is het wel veilig voor vrouwen om over abortus te praten? “While many people feel stigma around abortion, a key component of the successful campaign to Repeal the 8th was women telling their abortion stories”, zegt Kinga. Vrouwen vertellen dus juist hun verhaal om meer ‘yes’ stemmen te krijgen tijdens de campagnes, maar abortus plegen in het land zelf is alsnog illegaal tot begin 2019.

Ze moeten dus nog naar het buitenland om een abortus te plegen. Een moeilijke, vermoeiende en dure optie. Veel vrouwen gaan dan ook naar hun buurland Engeland toe om abortus te plegen en kunnen in Ierland telefonisch terecht voor eventuele nazorg. “WHW has a relationship with bpas, which provides a telephone line for all women who have an abortion, whether self-managed at home or obtained in England.”

Nieuwe abortuswet

Maar wat gaat er nu precies veranderen doordat de meerderheid voor verandering heeft gekozen? Het Achtste Amendement wordt ingetrokken en de regering gaat een nieuwe abortuswet doorvoeren. In het voorstel van de regering staat dat alle zwangerschappen tot twaalf weken onderbroken mogen worden. Na die twaalf weken mag de foetus alleen worden weggehaald als de moeder gevaar loopt of als de foetus gevaarlijke afwijkingen heeft.