Gokken is een groot onderdeel van de Finse samenleving. 80% van de volwassenen gokt. Het land ziet een gok-monopolie: casino’s, fruitautomaten, lotto’s en gokwebsites zijn indirect eigendom van de overheid. Daar zitten diverse voordelen en nadelen aan.

Het Finse gok-monopolie ligt in de handen van Veikkaus. Een bedrijf met 2000 werknemers in het noorden van Helsinki dat eigendom van de Finse overheid is. Voorheen was de monopoly in drieën opgesplitst: Fintoto, the Finish Slot Machine Association (RAY) en het voormalige Veikkaus. Het huidige Veikkaus was opgericht in het begin van 2017. Reden voor deze fusie was de opkomst van nieuwe gokproducten, waarvan onduidelijk was welke van de drie bedrijven de taak kreeg om deze producten te handhaven. Ook zou de fusie de monopolie versterken, waardoor het makkelijker wordt om landelijke verantwoordelijkheid te nemen voor de sociaaleconomische gevolgen die het gokspel met zich mee dragen.

De enorme omvang van de Finse gokcultuur is reden voor Veikkaus om een monopolie te hebben. Op deze manier zijn consumenten zeker van een veilig product, waarbij de benodigde psychische ondersteuning om de hoek ligt mocht het nodig zijn. “Persoonlijk vind ik dat Finland het beste goksysteem heeft.” Zegt Valtteri Merikallio, Research Manager bij Veikkaus. “Als mensen het toch doen, wil je het gebruik kunnen reguleren.”

Lees HIER over de geschiedenis van gokken in Finland

Buitenlandse gevaren

Omdat Finland de vierde plaats heeft op de lijst van werelds grootste goklanden, is het ontzettend interessant voor internationale bedrijven om zich in Finland te vestigen. In principe maakt de Finse wet het onmogelijk voor buitenlandse gokbedrijven om het land te infiltreren, maar de toenemende populariteit van het online-gokplatform maakt het handhaven van een monopolie lastig. “Op straten, televisie en .fi websites is Veikkaus het enige beschikbare gokbedrijf. Maar het internet is het wilde westen.” legt Merikallio uit. “Hoewel de autoriteiten de taak hebben om de Finse bevolking van concurrerende bedrijven weg te houden, gaat websites blokkeren té ver.” En dat blijkt ook niet nodig te zijn. Het Finse gokmonopolie is nooit bezweken onder de druk van het buitenlandse aanbod. Wat in Zweden wél het geval was.

Binnenlandse distributie

Nog een belangrijk motief voor het behouden van het monopolie is de geldstroom. 2% van het overheidsbudget komt vanuit de goksector. Dit geld wordt verdeeld over diverse ministeries.

  • 53% gaat naar het Ministerie van Cultuur en Onderwijs, voor het bevorderen van sport en psychische educatie, wetenschappen, kunst en jongerenwerk.
  • 43% gaat naar het Ministerie van Sociale Zaken en Gezondheid, voor het bevorderen van welzijn en sociale welvaart.
  • 4% gaat naar het Ministerie van Landbouw en Bosbouw, voor het bevorderen van paardenraces.

Het gaat hier om circa 1 miljard Euro. Een belangrijk deel van de overheidsinkomens. De voormalige Finish Slot Machine Association financierde meer dan 1000 verenigingen. ‘A Fin always wins’ is het motto: in het geval dat je geld verliest, heb je bijgedragen aan het welzijn van de mede-fin. Overigens is het ook de vraag of deze informatie als motief kan dienen om makkelijker op een fruitautomaat af te stappen. Veikkaus beweert dat dit niet hun insteek is.

De distributie-informatie wordt vaak verstrekt in de tv-reclames. Deze reclames focussen op het verbeteren van het welzijn van de actoren. Maar het bedrijf heeft ook genoeg reclames waar de Jackpots en prijzenpools gepromoot worden. Het bedrijf meent nooit de twee belangen te mengen. In Helsinki zie je veel Veikkaus reclames. Deze reclames adverteren alleen op een informatieve wijze: hoe hoog de prijzen zijn en waar het geld naartoe gaat. Men mag niet direct aangemoedigd worden om op een casino af te stappen.

Hieronder een reclame die het bevorderen van het publieke welzijn benadrukt.

De keerzijden van een monopolie op gokken

Veikkaus stelt dat 75% van de bevolking tevreden is met de huidige structuur van het gokken. Als sporter wordt je sportschool erdoor ondersteunt en als bejaarde of veteraan dekt het een deel van je zorgkosten; de alledaagse burger heeft profijt aan het systeem. Het bedrijf blijkt echter ook realistisch te zijn over de keerzijden van het gokken. Toen ik de stelling bij Merikallio voorlegde dat het Finse goksysteem een ‘Robin Hood systeem’ genoemd kon worden, wist hij me te corrigeren:  ‘Een Robin Hood systeem zou betekenen dat het geld van de rijken naar de armen gaat. Dit is niet het geval.’ Veikkaus bezit niet de cijfers om een contrast te kunnen schetsen tussen verschillende inkomensgroepen, maar in het algemeen blijkt gokken – ook in andere landen – in de lagere inkomensklasse het populairst te zijn. Het bedrijf probeert het aantal probleemgevallen zo laag mogelijk te houden. Het behouden van de monopoly maakt dit overzichtelijker.

De keerzijden van het gokken is reden waarom de Finse media de afgelopen 10 jaar een toename aan ethische vraagstukken ziet. Dit omdat er steeds meer onderzoek naar de gevolgen van het gokken gedaan wordt. Gokken blijft een verslavingsgevoelige activiteit waardoor men in financiële problemen kan komen. Ook wordt de brede landelijke distributie van gokmachines vaak in twijfel getrokken.

Bekijk HIER een interview met Maria Heiskanen van Helsinki’s gok-afkickkliniek ‘peliklinikka’, over de keerzijde van het gokken: verslaving.