Steeds minder mensen betalen met cashgeld, dat blijkt uit een onderzoek van Detailhandel Nederland en de Betaalvereniging Nederland naar het aantal pinbetalingen tijdens de afgelopen sinterklaas periode. Hierin werden alle pinrecords gebroken. De kerstinkopen zullen naar verwachting nog vaker digitaal afgerekend worden. Contant geld is niet alleen in Nederland op zijn retour, in Zweden wordt er gewerkt aan een pilot voor een volledig digitale, nationale valuta. Hoognodig, toekomstmuziek of utopie? VU professor in de economie, Wim Boonstra, deelt zijn inzichten.

“In principe ben ik positief over een transitie van contant naar giraal geld, dat heeft namelijk een hoop voordelen.  Het zorgt bijvoorbeeld voor snellere transacties. In een supermarkt is de rij van een pinkassa veel sneller verwerkt dan die van traditionele kassa’s, waar mensen staan te hannesen met muntjes en bankbiljetten.”

“Daarnaast is het ook veiliger. Zo hoeven winkels minder geld in kas te hebben en worden geldautomaten minder gebruikt – en dus gevuld – wat overvallen en plofkraken minder aantrekkelijk maakt.”

“Het verdwijnen van contanten zou ook op een andere manier kunnen bijdragen aan de criminaliteitsbestrijding. Er zijn namelijk sterke vermoedens dat de ‘hele grote biljetten’ (200- en 500 eurobiljetten) een belangrijke rol spelen in het afhandelen van illegale transacties. Met die reden is in Zweden het biljet van 1000 kronen uit de roulatie gehaald.

“Een ander voordeel is duurzaamheid. Zo blijkt uit een recent rapport van De Nederlandsche Bank dat giraal geld veel ‘schoner’ is. Dit komt vooral omdat er veel minder transport bij komt kijken. Achter de contante geldstroom zit natuurlijk een continue distributie van munten en biljetten, waardoor er enorm veel moet worden rondgereden met bestelwagens vol met geld.”

Ondanks deze voordelen is het volledig verdwijnen van contanten volgens de econoom eigenlijk niet mogelijk. “Je hebt namelijk een minimumniveau van contant geld nodig als back-up. Stel dat er een echt grote storing in het digitale betalingsverkeer is, dan hebben we het niet over een middagje niet kunnen pinnen, dan is contant geld nodig als back-up. Ik verwacht niet dat contant geld ooit helemaal zal verdwijnen en als het wel gebeurt, ga ik dat in ieder geval niet meer meemaken. En zo oud ben ik nog niet eens!”

“Ik ben het wel eens met Kenneth Rogoff, de bekende Amerikaanse econoom, die zegt dat we de rol van contant geld moeten terugdringen omdat het kwetsbaar is voor misbruik. We zouden volgens hem moeten beginnen met het uit de omloop halen van de grote ‘coupures’, zodat er alleen nog maar briefjes van vijf, tien en twintig in gebruikt kunnen worden. De volgende stap zou dan zijn om al het papiergeld te vervangen door munten.”

Waarom? “Op het moment dat jij een drugstransactie van een miljoen in briefjes van 500 euro doet, heb je aan een tasje genoeg. Doe je het in briefjes van twintig, dan wordt het al een koffer. Maar doe je het in munten, dan heb je een hele vrachtauto nodig. Op deze manier gooi je dus enorm veel zand in de raderen van het ongewenste circuit.”

“Dat zou wat mij betreft de richting kunnen zijn waar we als samenleving naartoe moeten, al zie ik ook dit niet echt gebeuren. We zijn namelijk afhankelijk van Europa en veel andere landen zijn nog lang niet zo goed ontwikkeld op het gebied van digitale betaling, of hechten nog veel meer aan cash, dan wij. Daarnaast moet nog aan een hoop, vooral technische, randvoorwaarden worden voldaan voordat contant geld volledig kan verdwijnen.”