Er is een hevige discussie rondom de vaccinaties. Voor- en tegenstanders zijn het niet met elkaar eens over de eventuele risico’s die aan een vaccinatie gebonden zitten. Het RIVM staat midden in deze discussie met het rijksvaccinatieprogramma wat ze hebben opgesteld. Woordvoerder Coen Berends en programmamanager van het rijksvaccinatieprogramma Hans van Vliet vertellen over hun visie.

Door: Koen Florusse & Floortje Steigenga

Waardoor denken jullie dat de discussie rondom de vaccinaties is ontstaan?
Een factor is het vertrouwen in vaccins en degene die het toedient. Dáár is veel discussie over. De HPV vaccinatie doet het heel slecht in Nederland, terwijl de opkomst bij Meningokokken veel groter is en dit om bijna dezelfde groep gaat. Als mensen de vaccins allemaal niet zouden vertrouwen, dan zou men bij het Meningokokken vaccin ook niet op komen dagen. Het vertrouwen zal zeker een rol spelen in de discussie, maar het is zeker niet de hoofdrol.”

In de discussie rondom vaccinaties is de verplichting er van een groot onderdeel. Het VVD is voorstander van een wet die vaccinaties voor kinderen zou verplichten. Freek Raffeltrath, gemeenteraadslid VVD Tilburg, deelt dit standpunt. Maar wat vindt de bevolking er van?

Geeft RIVM ook voorlichting over eventuele bijwerkingen van vaccinaties?
“Mensen worden in de oproepbrief altijd erop geattendeerd dat de bijsluiter van het betreffende vaccin online te vinden is. Bijsluiters worden regelmatig aangepast dus die kunnen we beter niet meesturen. Daarnaast staan in de voorlichtingen, in de folder en op de website dat er bijwerkingen zijn. Deze kun je melden bij Lareb, zij doen onderzoek naar de bijwerkingen. Het SMPC (Summary of product Characteristics) staat hier ook bij. Dat is het achtergronddocument bij de bijsluiter. Daar staat in welke studies er gedaan zijn en wat daar allemaal uit is gekomen.”

Hoe verloopt het contact met een verenging als Kritisch Prikken?
‘’Wij nodigen hen uit omdat we ons over hetzelfde zorgen maken; de gezondheid van kinderen. Wij wisselen vaak dingen uit en in sommige dingen staan we verschillend in, maar er zijn ook zeker dingen waar we het over eens zijn. We zijn het bijvoorbeeld wel eens over de vaccinatieplicht, we vinden namelijk allebei dat het een keus moet blijven. Ook vinden we allebei dat er meer kennis moet komen over vaccinaties.’’

Zij zeggen dat vaccinaties onveilig zijn wegens de bijwerkingen, hoe verantwoorden jullie je daartegen?
‘’Voordat een vaccin op de markt komt zijn er verschillende veiligheidsstudies over gedaan. Nadat het op de markt is wordt het vaccin ieder half jaar opnieuw beoordeeld. Er kunnen zeker dingen optreden na een vaccinatie zoals pijn in de arm of koorts, maar blijvende schade zien wij zeker niet.’’

Er zijn vele voor- en tegenstanders van vaccinaties. De Nederlandse Vereniging Kritisch Prikken laat weten dat er geen veilige vaccinaties zijn. Pro Vaccinatie Nederland spreekt dit tegen. De voor- en tegenstanders aan het woord.

Merken jullie dat er een afname is in het aantal mensen dat zich laat vaccineren?
“Wij houden in Nederland al decennia lang de vaccinatiegraad bij. En wat wij de laatste 3 á 4 jaar zien is een hele lichte daling van een half tot anderhalf procent per jaar. Dat geldt voor alle vaccinaties in Nederland, behalve voor de HPV vaccinatie. De opkomst daarvan is heel laag begonnen bij de invoering maar maakte een langzame stijging naar ongeveer 60%. De laatste twee jaar is dat gekelderd naar onder de 50%. Tot slot zien wij uit gegevens die momenteel nog niet gepubliceerd zijn, dat er de laatste anderhalf jaar geen verdere daling is, maar ook nog geen stijging.”

Waarom is de opkomst bij het HPV vaccin zo laag?
“Dat is een beetje de aard van de vaccinatie. Deze wordt gegeven aan de leeftijd 12 en 13 jaar. Dit is sowieso al een lastige leeftijd, aangezien dit puberende kinderen zijn. Zij stribbelen dus ook eerder tegen. Daarnaast is het effect van dit vaccin wat ver weg is, dat speelt ook een rol voor de lage opkomst. Baarmoederhalskanker komt pas 20 á 30 jaar later voor. Er is ook nog een alternatief voor deze vaccinatie, namelijk een uitstrijkje. Dat beschermd niet voor 100%, maar het zijn wel factoren die meespelen.

Welke vaccinaties vragen studenten vaak aan?
“We zien qua ziekte dat Bof steeds vaker uitbreekt in studentensteden. Daarom adviseren we om in ieder geval twee BMR vaccinaties gehad te hebben om besmetting te voorkomen. En dan hebben we nog het Meningokokken type W. In het voorjaar hebben we hiervoor een vaccinatieprogramma gericht op 14 tot 18 jarigen. Daarmee hopen we dat de ziekte ook onder andere leeftijden gaat afnemen.”