Heel ongemakkelijk dat drie keer zoenen. Zeker wanneer iemand van buiten de grens op je af komt lopen. Er bestaat een grote kans dat diegene niet weet wat de etiquette in Nederland is. Hoe pak ik dit aan? Daar staat ze dan. Het ‘gebruikelijke begroetingsritueel’ zal nu snel van start gaan. Nou daar gaan we dan maar. Langzaam komen de lippen dichter bij de wangen. Dan schiet het me ineens binnen! Aan welke kant begin ik? Het gaat helemaal mis! We gaan precies dezelfde kant op. Bijna geven we elkaar een echte zoen, maar net op tijd deins ik terug. Een ongemakkelijk lachje volgt. Poging twee is aanstaande en ik heb nog steeds niet besloten. Welke kant wordt het? Rechts, oké, we beginnen bij rechts. Tachtig procent van mannen en vrouwen beginnen bij een sociale zoen immers bij rechts. Had dat dan meteen gedaan, sukkel. Oké, de focus moet terug naar waar je mee bezig bent. De eerste zoen is immers voorbij. Waar komt ze ook alweer vandaan? Volgens mij is ze Italiaans. Daar zoenen ze twee keer. Mooi, dan ga ik voor de tweede zoen. Maar wacht! Misschien komt ze wel uit Duitsland. Daar is het maar één kus. Wat moet ik nou doen? Ik geloof dat zij ook voor een tweede gaat. Mooi, dan komt ze dus uit Italië, alhoewel Spanje is dan ook een mogelijkheid. Eigenlijk geeft een groot deel van Europa slechts twee zoenen. Zonder na te denken, ga ik voor de derde en laatste zoen. Daar gaat het mis. Denk dan ook na. Ik trek haar toch weer terug en geef de derde zoen. Ongemakkelijk lachen we naar elkaar. “In Holland we give three kisses”, roep ik.

In Nederland is het de gewoonte om bij een speciale gelegenheid iemand drie keer te zoenen. Dat wijkt af van veel andere landen. Een groot deel van Europa zoent slechts twee keer en dat kan voor ongemakkelijke verwarring zorgen. Wat betekent het begroetingsritueel in Nederland eigenlijk? Wat zou de oorsprong van de derde zoen kunnen zijn?

Nederland kampt nog niet lang met die derde zoen. Het is het waarschijnlijk ergens ontstaan op het Franse platteland. Rond de jaren 70 is het overgewaaid naar de zuidelijke provincies. Vandaar de benaming ‘Brabantse-drieklapper’. Via televisie hebben mensen met een voorbeeldfunctie de derde zoen weten in te burgeren door heel Nederland. Dat is wat Dolph Kohnstamn, hoogleraar ontwikkelingspsychologie een aantal jaar geleden stelde. Ook vertelde hij erbij dat er nog nooit iemand zekerheid heeft verkregen over deze geschiedenis. De derde zoen zou wellicht iets met de heilige drie-eenheid te maken kunnen hebben. De heilige drie-eenheid is een christelijke opvatting die staat voor de Vader, de Zoon (Jezus Christus) en de heilige geest. Een zoen voor elke entiteit.

Nu, een aantal jaar verder, is het nog steeds niet zeker waar de derde zoen vandaan komt. Zo zegt Reinildis van Ditzhuyzen tenminste: “Daar kom je nooit achter. Dat is net zoiets als taal, je kunt nooit achterhalen waar het precies vandaan komt. Tegenwoordig zeggen we bijvoorbeeld tegen elkaar dat we iets met elkaar gaan ‘delen’, terwijl we vroeger iemand iets gingen ‘vertellen’. Niemand kan zijn vinger er op leggen, nooit. Taal en omgangsvormen komen uit de lucht vallen.”

Ditzhuyzen schreef het boek ‘Hoe hoort het eigenlijk?’, waar inmiddels druk nummer 42 van uit is. Hierin geeft zij aandacht aan veel gebruikelijke etiquette en omgangsvormen. Ze zou het aantal kussen graag naar beneden halen: “Ik vind één kus genoeg. Drie kussen vind ik veel te veel, heel vervelend en erg onhandig.”