De dorpen in Brabant lopen leeg. Veel jongeren trekken naar de stad omdat die hen meer te bieden heeft. Dorpen en gemeenten doen er daarom alles aan om hun dorp weer aantrekkelijk te maken. Er komen nieuwe woningen en extra winkels. Volgens Nol Reverda, wetenschappelijk directeur van Neimed, zal dat de dorpen niet aantrekkelijker maken.

“Dorpen gaan over van het autonoom dorp naar het woondorp. Dat zijn twee verschillende concepten. Het autonoom dorp is zelfvoorzienend. Die dorpen worden nu overgenomen door mensen die in het dorp wonen maar wel in de stad werken en natuurlijk de mensen die met pensioen zijn. Als gemeenten eenmaal doorhebben dat een dorp krimpt, zie je vaak als eerste reflex dat er nieuwe woningen en winkels worden gebouwd. Met de hoop dat er meer mensen naar het dorp komen. Dit heeft echter helemaal geen nut, want je bouwt zo alleen maar voor leegstand. Echter voordat het kwartje valt, moeten er meestal eerst wat rare dingen gebeuren.”

Economie

De omslag van een industriële economie naar een kennis economie heeft veel impact gehad op dorpen in Nederland. De kennis economie zit vooral in de Randstad wat zorgt voor de leegloop. “Toen er nog uitgebreid steenkool in de grond van Limburg zat, kwam iedereen speciaal naar Heerlen toe voor werk. Maar toen de mijnen eenmaal gesloten waren, begon de verhuizing. Tegenwoordig is het een van de armste steden, samen met Helmond. En dat terwijl het in 1960 nog een van de rijkste was.” Aldus Reverda.

Bereikbaarheid en leefbaarheid
“Als de bereikbaarheid van een dorp door goede infrastructuur geregeld is, zie je dat vooral doordat mensen die een gezin willen starten naar zo’n dorp verhuizen. Ook moeten voorzieningen zoals een school of een dorpshuis goed bereikbaar zijn. Niet ieder dorp heeft tegenwoordig nog een basisschool en dat is ook geen ramp. Dorpen liggen vaak zo dicht bij elkaar dat kinderen gewoon in een ander dorp naar school kunnen. Het wordt echter wel een probleem als het moeilijk is om bij die school te komen. Kinderen moeten veilig en zelfstandig naar school kunnen gaan bijvoorbeeld door middel van fietspaden langs drukke wegen. De waarde van een dorp gaat omhoog als de infrastructuur en het openbaar vervoer goed geregeld is.”

De digitalisering speelt een grote rol in de aantrekkelijkheid van dorpen. “Het hebben van glasvezel in een dorp is heel belangrijk. Niet omdat iedereen dan op Facebook kan, maar hierdoor kunnen bewoners ook makkelijker in contact komen met bijvoorbeeld de huisarts. Alles gaat tegenwoordig steeds meer digitaal.”


Grijze samenleving

De vergrijzing in Nederland is moeilijk tegen te gaan. Dat merken vooral de dorpen. Het is niet voor niets dat de meerderheid van de bewoners in een dorp al met pensioen is. “De ouderen zijn aan zet.” De gemeente moet daarom meer gebruik maken van mensen die met pensioen zijn gegaan. Zij hebben veel kennis van hun vak en hebben vaak nog veel contacten. Als gemeente moet je die mensen weer actief maken en ze bijvoorbeeld inzetten als vrijwilligers die het dorpshuis draaiende houden.

In verschillende landen ontstaan spookdorpen. Dorpen waar niemand meer woont en waar vaak nog spullen staan die niet zijn meegenomen door de bewoners. In Nederland zal dit verschijnsel niet zo snel voorkomen. “Ik ga er alleen niet vanuit dat er in Nederland spookdorpen gaan ontstaan. Daarvoor is Nederland veel te klein. Het is eerder het geval dat dorpen worden opgeslokt door grote steden. Daar kun je immers vaak niets aan doen.”

Vasthouden

“Een gemeente moet niet zo krampachtig vasthouden aan alle dingen die ze zo graag willen behouden in een dorp want dat gaat nou eenmaal niet altijd. Stel een dorp heeft drie voetbalclubs die allemaal in de problemen zitten wegens te weinig leden, dan moet een gemeente juist helpen om de drie clubs te laten fuseren. Als dat niet gebeurt, is er kans dat over een paar jaar alle clubs niet meer bestaan. Helaas is dat fuseren makkelijker gezegd dan gedaan. Mensen zijn vaak toch koppig en willen niet graag toegeven dat een fusie beter is.”