Het is slecht gesteld met de kennis van Nederlandse rokers. Het International Tobacco Control Policy Evaluation Project (ITC) onderzocht tabaksontmoedigende maatregelen in twintig landen. Daaruit kwam Nederland als één van de slechtste uit de test. Een groot deel van de Nederlandse rokers heeft geen of onvoldoende kennis over de gevaren van een rookverslaving. Onderzoekers pleiten voor betere en meer voorlichting in ons land.

FCTC-verdrag

Het eerste internationale verdrag op het gebied van volksgezondheid is het antirookverdrag van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Dit FCTC-verdrag ging in 2005 van start in 180 landen. Met hun deelname verklaren de landen alles te doen om het aantal rokers te verminderen. Het recente onderzoek controleerde de naleving van dit verdrag. Marc Willemsen, hoogleraar Tabaksontmoediging, reageert op het onderzoek: “De kennis neemt een beetje toe, in vergelijking met vorig onderzoek. Er zit vooruitgang in. Dat is goed nieuws, maar de kennis in andere landen is vele malen hoger.”

Weinig kennis, weinig voorlichting

“Wat ik het meest verontrustend vind, is dat mensen zich minder zorgen maken over de gevolgen van roken. Een deel van de rokers weet niet eens dat roken longkanker veroorzaakt”, vertelt Willemsen. De ITC-onderzoekers verzoeken de Nederlandse regering om meer aan voorlichting te doen. Voorheen nam stichting Stivoro het grootste deel van rookvoorlichting op haar rekening. Maar vanwege bezuinigingen is Stivoro opgeheven. Alle verantwoordelijkheid ligt nu bij het Trimbos-instituut. “De overheid behandelt roken echt als een taboeonderwerp”, vindt Willemsen. Minister Schippers besloot in 2011 geen subsidies meer te geven aan anti-rook campagnes. “Het preventiebeleid is te veel in handen gekomen van professionals die met opgeheven vingertje zeggen: let op, zo moet het. Het heeft niet geholpen”, zei de minister destijds in Trouw.

Sigarettenprijs

Accijnsverhoging wordt als effectieve maatregel genoemd. Echter gaf … procent van de rokers aan niet naar de sigarettenprijs te kijken. Willemsen: “Nederland is een welvarend land, dus een kleine prijsverhoging zal veel rokers niet afschrikken. Maar het kan wel als prikkel werken om later te stoppen.” Onderzoekers van ITC zien graag een accijnsverhoging van 70%. Op dit moment zitten er 55% accijns op een pakje sigaretten.

Rookverboden

“Een rookverbod in de horeca is al een enorme stap in de goede richting”, is Willemsen van mening. Uit het onderzoek blijkt dat toch een derde van de rokers tijdens het laatste kroegbezoek een sigaret heeft gerookt. Maar het Nederlandse rookverbod blijft tekort schieten, volgens onderzoekers. De hoogleraar is het daar mee eens: “De aparte rookruimtes moeten ook verdwijnen. Dan moeten de mensen naar buiten als ze willen roken, dus moeten ze meer moeite doen.”

Gezondheidswaarschuwingen

Een goedkoop middel met een groot bereik. De gezondheidswaarschuwingen op sigarettenpakjes zijn in Nederland de meest zichtbare maatregel. Nederland stelde als eerste EU-land die waarschuwingen verplicht. “Maar ze zijn in geen zes jaar aangepast. Iedereen kent die teksten nu wel. Die hebben geen impact meer. Plaatjes, zoals in het buitenland, kunnen wel werken. Dat maakt een pakje echt afstotelijk.” En wat vindt de hoogleraar van e-sigaretten? “Een goed alternatief. Maar dan ben je alsnog verslaafd aan nicotine. Of je daar nou zo blij mee moet zijn..”