Tien Nederlanders hebben na een reis naar Suriname de zika-koorts opgelopen meldt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Eerder verscheen al in het nieuws dat het Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) een reisadvies had uitgebracht om als zwangere vrouw niet naar landen te gaan waar het zika-virus aanwezig is. Wat heeft dit voor gevolgen in Nederland?

Het zika virus wordt als nauwe verwant van de knokkelkoorts gezien vanwege de overeenkomstige symptomen, alleen dan in een minder zware vorm. Vandaar dat dit virus ook wel knokkelkoorts ‘light’ wordt genoemd. Bart Knols, muggenexpert van het onderzoeksbedrijf In2Care uit Wageningen, veronderstelt dat de mug niet enkel een gevaar vormt voor zwangere vrouwen.

“In Brazilië zijn veel zwangere vrouwen besmet geraakt door deze mug die de ziekte overbrengt. Het gevolg hiervan was dat veel foetussen geïnfecteerd raken en dat er een (nieuwe) vorm van microcefalie optreedt. Maar een volwassen man heeft net zo veel risico om gebeten te worden als een zwangere vrouw,” aldus Knols. Microcefalie zorgt ervoor dat er een schedelverkleining optreedt bij baby’s en dat er mogelijk verstandelijke beperkingen zullen optreden.

Te weinig kennis

Of de fase waarin de zwangerschap zich verkeert een rol speelt, is nog niet bekend. “Er is überhaupt heel weinig bekend over dit virus. En wanneer die ineens wereldwijd opduikt, worden er natuurlijk veel vragen gesteld waar simpel weg nog geen antwoord op te geven is,” verklaart Knols.

Het virus kwam als eerste aan het licht in 1947 in Oeganda vertelt Knols. Misschien is het enigszins vreemd te noemen waarom er nog geen vaccins of medicijnen voor een al zo lange bekende ziekte aanwezig zijn. Knols verklaart: “Er wordt op sociale media flink geschreeuwd voor een vaccin of medicijn voor het zika virus, maar dit kost tijd. Virussen zoals het zika die sporadisch worden verspreid en mensen sporadisch worden geïnfecteerd zijn lastig te bestrijden.

Het is daarnaast een erg kostbare aangelegenheid en een vaccin is niet simpel te maken. Stel, je maakt een vaccin dat werkt tegen de stam van het virus in bijvoorbeeld Afrika, geeft dit niet automatisch de garantie dat dit vaccin ook werkt tegen de stam van het virus in Zuid-Amerika. Het is duur en kost erg veel tijd.”

Het gevaar dat zo weinig kennis over het zika virus met zich mee kan brengen, is dat het ook nog niet bekend is of dit virus alleen via muggen overdraagbaar is. Knols: “Voor zover we nu weten is het alleen overdraagbaar door muggen. Of het reservoir van het virus in vogels of andere zoogdieren kan zitten, is vooralsnog niet bekend. Daar is nog geen onderzoek naar gedaan.”

Nederland en Zuid-Europa

Dat er een aantal vrouwen geïnfecteerd zijn geraakt met dit virus, wil niet zeggen dat Nederland zich gelijk zorgen hoeft te maken. “Het ligt eraan of de Nederlandse mug dit virus kan overdragen. We noemen dat competentie voor overdracht. Dat wil zeggen dat de mug in staat is zelf de ziekte te ontwikkelen. De mug die op dit moment het zika virus overdraagt, is de gelekoortsmug. Deze mug valt onder het Aedes geslacht net als de Aziatische tijgermug.”

“Met die laatste hebben wij jaarlijks wel te maken wanneer die meelift in eistadium in  gebruikte banden,” voegt Knols eraan toe. “Als iemand met het zika virus aanwezig is waar op dat moment zo’n uitbraak is van de tijgermug, zou deze mug het virus kunnen oppakken. En deze tijgermug heerst al in Italië, Zuid-Frankrijk en de oost-kust van Spanje. Mocht deze ziekte dus worden opgepikt door de tijgermug, hebben we in ieder geval een grote kans dat het zich verder door Europa verspreidt.”

‘Varieert van niks tot de dood’

“Het is zeker niet zoals het ebola virus, maar het kan zeker dodelijk zijn,” vertelt Knols. “Ik heb begrepen dat enkele baby’s zijn gestorven aan dit virus en dat ook oudere mensen een grotere kans hebben om er aan te sterven.” Het is een virus dat uit zich zelf kan overgaan en al raak je er mee besmet, wil niet zeggen dat de symptomen daadwerkelijk verschijnen. “De meest kenmerkende symptomen zijn hoofdpijn, gewrichtspijnen, koorts en uitslag op de huid.

Maar deze symptomen komen erg overeen met de knokkelkoorts. Er is niet een symptoom dat er uitspringt waardoor men direct weet dat het hier om het zika virus gaat.”Daarnaast beschikt men niet over de middelen in Zuid-Amerikaanse laboratoria om het zika virus op de goede wijze te onderzoeken en te diagnosticeren”, meent Knols. “Er staat ons nog heel wat te wachten.”