Topprestaties nastreven is een fundamenteel onderdeel van professionele sport. Subtiele verschillen – soms puur psychologisch – kunnen doorslag geven in de strijd naar de overwinning. Welkom in de wereld van flow, de mentale staat die het verschil maakt.

Wat is flow precies?

Een staat waarbij iemand een duidelijk doel heeft, met pure concentratie en doelgerichtheid. Diegene gaat zo op in z’n bezigheid, dat zelfbewustzijn wegvalt, evenals tijdsbesef. Daarnaast is de persoon in staat om zich snel aan te passen aan de situatie, en is er sprake van een juist balans tussen moeilijkheidsgraad en uitdaging. Het gevoel van in controle zijn en de situatie als lonend ervaren, hoort daar ook bij.

Voorbereiding en zelfvertrouwen

Flow is volgens sportpsychologe Stéphanie Kuiper niet zozeer een doel, maar een gevolg. Oftewel: het resultaat van andere dingen die goed gaan. Om flow te verwezenlijken is een voorbereiding nodig die voor een sporter werkt, Kuiper licht toe: “Dat kan vanuit routine komen, maar ook juist door bewust afleiding te zoeken. Het hangt af van de persoon natuurlijk, maar het gaat erom dat je in je voorbereiding kan doen wat je echt wilt doen.” Zelfverzekerd de wedstrijd ingaan, daar draait het om.

Spanningsregulatie

“Niks gaat vanzelf, maar het heeft te maken met een stukje spanningsregulatie.” Volgens Kuiper kunnen sporters in die spanning doorschieten, waardoor ze niet in flow kunnen komen. Zodra een sporter weer z’n spanning onder controle heeft, is flow haalbaar. Het gaat erom dat de sporter ten eerste zijn gewenste basisniveau haalt. Dat basisniveau bepaald het onderlinge verschil tussen sporters. Overigens is flow niet alleen voor de topsporters weggelegd. Iedereen kan het ervaren, ongeacht zijn of haar vaardigheidslevel.

Vanuit de praktijk

Ilona Grandia, marathonschaatser, vertelt over haar ervaring met flow: “Vorig jaar in Oostenrijk, op de Weissensee, maakte ik het mee. Ik had totaal geen verwachtingen, maar ik reed de eerste wedstrijd zo goed dat ik in flow kwam. Daardoor gingen de overige wedstrijden ook goed.” Over het verwezenlijken van flow zei Grandia het volgende: “Dit jaar leg ik echt de nadruk op duidelijke doelen stellen en daar naar toe werken. Je voelt de vorm steeds beter worden en uiteindelijk betaalt zich dat ook terug in resultaten.”

flow-state edit2

Mentaliteit

Jezelf weerhouden, dat gebeurt soms ook: “Dat kan komen door gevoel of uitslagen. Als sporter wil je altijd pieken, ook als je bewust gas terug neemt ergens in het seizoen, en de wedstrijden dan iets minder gaan. Dan begin ik nog altijd een beetje te twijfelen of ik er wel verstandig aan doe en is het ook lastiger om in een flow te komen.”

Doorslaggevende oefening

Wanneer flow de doorslag gaf? Grandia vertelt dat het afgelopen zaterdag cruciaal was. Ze bereidde zich voor het grootste gedeelte van het seizoen voor op het NK Open in Weissensee. Dit ging een beetje ten koste van de laatste wedstrijden op de baan. Sinds ze tiende werd tijdens de NK Open in Weissensee, meent Grandia weer helemaal in flow te zitten.