Het centrum van Den Bosch is woensdagmiddag de thuisbasis van de markt. De temperatuur ligt niet veel hoger dan een graad of vijf, maar de zon geeft zijn licht volledig aan de Bossche marktverkopers. De geur van vis geeft een 10-jarige jongen genoeg reden om zijn moeder om kibbeling te vragen. Er is echter een plek die niet meedingt in de vreugde. Het is het gebouw van het failliet verklaarde V&D. Het enige wat de zon het warenhuis brengt is een schaduw die als een donkere wolk boven de winkel hangt.

Huilende smiley
De voorkant van de winkel doet nog het meest denken aan een gedenkplekje. Bijna niemand kan het van zijn of haar hart verkrijgen om door te lopen. De reden zijn twee papieren vellen van A3-formaat. De een bevat een huilende smiley met de tekst: ‘Lieve klanten, houdoe en bedankt!’ Het is echter de met zwarte stift geschreven tekstjes waar iedereen voor stopt. Er is een trend die door de letters heen te lezen is: de lange werkjaren. Woorden als ’33 jaar stond ik met liefde en plezier voor u klaar!’ en ‘Na 41 jaar bedank ik klanten voor alles’ doen meerdere voorbijgangers even slikken.

“Toen ik 17 was, heb ik hier nog gewerkt”, vertelt een oude vrouw die samen met een vriendin een middagje aan het statten is. “Eigenlijk maakt het me niet zo heel erg veel uit dat de V&D weg is, maar ik vind het wel erg voor de mensen”, zegt de vriendin. Een andere vrouw die met haar fiets even is afgestapt om de teksten te lezen mengt zich in het gesprek. “Als ze er weer iets in willen bouwen, zullen ze eerst de asbest in de kelder weg moeten halen. Daar zat vroeger namelijk een supermarkt en ik kan me niet voorstellen dat daar niks zit.”

Begraafplaats
Op de stoep ligt een geïmproviseerde steunbetuiging. In een bakje met nootjes ligt een kaarsje met daaronder een VIP-pas van V&D, die eruit ziet alsof het nog geen dag in iemands portemonnee heeft gezeten. Daarnaast nog drie andere kaarsjes die de zware tijden van het personeel moeten ondersteunen. Dit in combinatie met twee rode rozen geven het gevoel alsof je op een begraafplaats naar Chris Rea’s ‘Candles’ aan het luisteren bent. Een laatste respect aan de overledenen, maar in dit geval een laatste respect aan het personeel.

Afstandelijkheid
Hoe anders is dit gevoel in Tilburg en Eindhoven. Mensen lopen glashard langs en de meeste mensen kijken er niet eens meer naar om. Af en toe stopt er nog iemand om een foto te maken en de enige die iets heeft te zeggen over V&D is een klein jongetje dat roept dat de winkel dicht is. Aan de andere kant van de straat van de V&D in Eindhoven staat de limousine van het Familiediner. De crew van Bert van Leeuwen vraagt aan meerdere voorbijgangers steeds hetzelfde: “Heeft u nog wat goed te maken?” Ergens is er iemand die aan ruim 8.000 mensen nog wel iets goed te maken heeft.