Door Mick van Gerwen & Daan van Dongen

Stemgerechtigd Nederland mag op 6 april naar de stembus om voor of tegen het associatieverdrag met Oekraïne te stemmen. Maar waar het referendum door betrokkenen op verschillende manieren wordt geïnterpreteerd, blijft de kiezer vooral achter met vragen. Waar kiezen we eigenlijk voor en in hoeverre is dit associatieverdrag van belang voor Nederland en Oekraïne?

“Een geweldige kans voor burgers om zich uit te spreken over de toekomst van de EU”, zo zegt Harry van Bommel, woordvoerder Europese zaken van de SP, over het referendum. “Dit verdrag kan het steuntje in de rug van Oekraïne zijn om uit die impasse te komen”, zo beschrijft Marinda Giethoorn, woordvoerster van de Tweede Kamer fractie van D66, de aanstaande volksraadpleging.

Het zijn twee verschillende manieren om het referendum toe te lichten en dit is dan ook de kern van het probleem, want door die verschillende verklaringen weet het overgrote deel van de kiezers nog steeds niet waar ze in april voor gaat stemmen.

 

Tijdlijn
Klik op het plaatje voor een tijdlijn met gebeurtenissen in Oekraïne

Waar stemmen we voor?

Toen de ‘Wet raadgevend referendum’ van kracht ging, was Geenstijl er als de kippen bij om er een te houden. Het webblog had al langer de ambitie om een volksstemming te organiseren over het gebrek aan democratie in de Europese Unie. Het online platform zag in het associatieverdrag de kans om het gebrek aan democratie aan de kaak te stellen. Zo noemde Bart Nijman (Geenstijl) het verdrag een goed voorbeeld van hoe de ‘EU stilletjes doch zakelijk en doelgericht aan het uitbreiden is, waarbij het kiezersmandaat maximaal wordt opgerekt om grote, ingrijpende beslissingen stilletjes door te voeren’.

Zoals bekend krijgt Geenstijl zijn zin en kan Nederland op 6 april het stemhokje in om zich voor of tegen het associatieverdrag uit te spreken. Wat er in het verdrag staat, is echter voor veel kiezers nog onduidelijk. Want waar het Nee-kamp vooral de aandacht vestigt op het diplomatieke gedeelte, gaat het grootste deel van het verdrag, dat 394 pagina’s groot is, over het verbeteren van de handel tussen de Europese Unie en Oekraïne.

In de zeventien pagina’s die gaan over de ‘politieke associatie’ van Oekraïne, staat verder niets vermeld over een toekomstig lidmaatschap van Oekraïne bij de Europese Unie. De EU laat wel weten te streven naar voortgang in het toenaderingsproces van Oekraïne, om zo te komen tot de ‘geleidelijke economische integratie en de verdieping van de politieke associatie’. Verder stelt de EU ook dat er gestreefd moet worden naar een ‘steeds nauwere samenwerking op andere gebieden van wederzijds belang’.

Woordvoerder Serge Radochyn van Oekraïne-referendum, een initiatiefgroep opgezet door de Oekraïense gemeenschap in Nederland, geeft in het onderstaande audio-fragment meer uitleg over het associatieverdrag en het belang van Oekraïne bij het akkoord.

 

Verschillende meningen

Ondanks dat een meerderheid van de partijen in de Tweede Kamer voor het associatieverdrag stemde, is D66 verrassend genoeg de enige partij van het Ja-kamp die campagne voert. Dit komt onder andere omdat het kabinet, zo kwam naar voren in de media, ervoor heeft gekozen om zo min mogelijk aandacht te geven aan het referendum, in de hoop dat er minder mensen gaan stemmen. Hierdoor zou het referendum, indien er minder dan dertig procent van de kiesgerechtigde komt stemmen, ongeldig worden verklaard. Marinda Giethoorn zegt hierover: “Wij staan voor onze stem in de Tweede Kamer en kijken dan ook vreemd naar partijen die deze stem bij voorbaat overboord gooien of niet willen uitdragen. Ruim 400.000 mensen hebben een vraagteken gezet bij een parlementair besluit en zij verdienen een reactie.”

De reactie die D66 wil uitdragen, is vooral die van Europese samenwerking. “D66 is voor goede Europese samenwerking, ook met de landen om ons heen. Dit associatieverdrag is een mooi voorbeeld van hoe we die samenwerking vormgeven. We zien in Oekraïne een land met grote potentie”, zegt Giethoorn.

Verder denkt de partij dat het Nederland ook economisch veel kan opleveren. “We verwachten dat de export verder oploopt, omdat dit verdrag handelen met Oekraïne net zo eenvoudig moet maken als handel met België of Duitsland. Oekraïne is niet onze belangrijkste handelspartner, maar desalniettemin gaat het om honderden miljoenen euro’s aan waarde die wordt verhandeld”, aldus Giethoorn.

De SP, die samen met de PVV en de Partij van de Dieren, de enige partij is die tegen stemde, ziet vooral problemen in de vrijere handel met Oekraïne. “Met het verdrag krijgt Oekraïne recht op financiële bijstand vanuit de EU, en dus ook vanuit Nederland. Daarnaast wordt de markt voor diensten, bijvoorbeeld voor vrachtwagenchauffeurs, geopend. De lonen en werkgelegenheid komen daardoor nog meer onder druk te staan”, zegt Van Bommel.

Ook denkt de partij dat ‘het akkoord de bevolking van Oekraïne verder zal verdelen en het gewelddadige conflict verder zal aanwakkeren’. Volgens Van Bommel is er dan ook niets te halen in het Oost-Europese land en zou het associatieakkoord nadelig kunnen uitpakken voor de Europese Unie: “Door het akkoord verbindt de EU zich met een door en door corrupt land en zal de corruptie ook de EU binnendringen.”

D66 ziet dit probleem echter niet en denkt zelfs dat het associatieverdrag kan bijdragen aan stabilisatie in de regio. “Wij denken niet dat de relatie tussen Rusland en Europa met de ratificatie van het verdrag zal verslechteren, aangezien zij al op een dieptepunt is. Eerder denken we dat op termijn de relaties weer zullen verbeteren, juist omdat de EU een signaal afgeeft dat zij bereid is te staan voor haar eigen principes”, aldus Giethoorn.

Wil je meer argumenten horen voor en tegen het associatieverdrag? Kijk dan het filmpje hieronder waarin Stern de Pagter en Kirill Blokker, ieder in zijn eigen manier betrokken bij het referendum, hun mening geven over het akkoord.

Tussen Europa en Rusland from MickvGerwen on Vimeo.