Steeds meer jongeren hebben tegenwoordig een smartphone. 96 procent van de tieners tussen dertien en negentien jaar beschikt over een draagbaar apparaat. Dat blijkt uit onderzoek Trends in de Digitale Media & Entertainment van onderzoeksbureau GfK. Eén op de vijf jongeren geeft aan daardoor ook verslaafd te zijn aan de social media. Wanneer ben je nu daadwerkelijk verslaafd aan sociale media?

“Jongeren hebben steeds vaker een drang om continu online te zijn, waardoor zij het sociale contact met de ‘echte wereld’ verliezen”, zegt Marianne van Laar, maatschappelijk werkster bij Stichting Korrelatie. “Zij zien zelf vaak niet in dat ze verslaafd zijn. Het is dan lastig om iemand hiermee te helpen. Ze vragen ook pas om hulp als het echt uit de hand loopt.”

Gebruiksredenen

Onder de jongeren zijn er verschillende redenen voor het gebruik van bijvoorbeeld Facebook of Instagram.  Uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat de ondervraagde tieners in driekwart van de gevallen online gaan om iets te doen te hebben bij verveling. Slechts de helft maakt gebruik van een sociaal medium om geen informatie te hoeven missen.

Meisjes lijken opvallend genoeg vatbaarder voor een dergelijke verslaving dan jongens. Veertien procent van de meisjes is elke dag minimaal vijf uur actief op sociale media tegenover zes procent van de jongens. Dit komt volgens het CBS doordat meisjes er meer positieve kanten aan zien, maar ook omdat meisjes vaker op sociale media aanwezig zijn dan jongens.

 

Verslaving

Er is geen bepaalde definitie voor een social media verslaving. “Wij noemen een persoon verslaafd als hij geen zeggenschap meer heeft over het gebruik van de online kanalen”, verklaart Van Laar. Het blijkt lastig uit te leggen op welk moment je iemand verslaafd kunt noemen. Zo vertelde verslavingspsycholoog Ellen van Geffen op Radio 1: “Wanneer je alsmaar bezig bent met je telefoon en je het apparaat niet links kunt laten liggen, ben je verslaafd.” Het één klinkt minder dramatisch dan het andere en toch word je in beide gevallen verslaafd genoemd.

Populariteit

Voor jongeren blijft Facebook nog altijd het meest gebruikte platform. De tieners krijgen wel steeds minder vertrouwen in de sociale media.  “Zij vinden niet alles meer geloofwaardig wat op Facebook verschijnt”, zegt Neil van der Veer van onderzoeksbureau Newcom. Van der Veer deed de afgelopen vijf jaar onderzoek naar het gebruik van online platformen door minderjarige jongeren.  “Op dit moment is er zelfs meer vertrouwen in de politiek dan in de sociale media die beschikbaar zijn”. Ongeveer tweederde van de gebruikers maakt zich zorgen om het doorverkopen van persoonlijke gegevens door een medium.

Die ongeloofwaardigheid is niet terug te zien in de cijfers die uit het onderzoek van Newcom kwamen. Het aantal gebruikers van bijvoorbeeld Facebook en LinkedIn neemt nog altijd toe. Hoewel Twitter een gemakkelijke bron van informatie kan zijn voor de leeftijdsgroep, is het gebruikersaantal in 2015 ten opzichte van 2014 met zo’n dertig procent gedaald. Van der Veer: “Jongeren zijn opnieuw gaan experimenteren met de media, waardoor ook andere keuzes gemaakt worden.” Door het uitproberen van de nieuwe media is bijvoorbeeld Instagram in opkomst. Op dit moment maken al ruim 700.000 Nederlanders dagelijks gebruik van het platform.