Autisten hebben veel last van prikkels. De Britse supermarktketen Asda stelde zelfs een ‘stilte-uur’ voor ze in, waarin zoveel mogelijk geluiden in de supermarkt worden uitgeschakeld. Hoe erg zijn deze prikkels eigenlijk? We liepen samen met de dertigjarige Gijs, die autisme heeft, een rondje door de supermarkt.

Het piepende geluid van een scan verwelkomt ons in de supermarkt. Op hetzelfde moment klinkt de laatste hit van Rihanna door de speakers. Hele normale geluiden voor de meesten, maar niet voor de autistische Gijs: ‘’De geluiden die jij hoort, horen mensen met autisme twee keer zo sterk.’’ We lopen rustig verder richting de groente en fruit, terwijl de hit van Rihanna nog steeds prominent aanwezig is voor Gijs.

Overvloed aan geluiden

Aan de linkerkant staat een bejaarde vrouw haar groenten in te slaan, waarbij ze ritselt met het plastic rond de boerenkool. Gijs hoort het meteen. ‘’Dat geritsel is iets waar mensen met autisme zich heel erg aan kunnen storen.’’ Zelf heeft Gijs door middel van therapie redelijk geleerd hoe hij deze geluiden kan negeren. ‘’Als mensen verschillende geluiden horen, worden deze geluiden gefilterd. Bij mensen met autisme zit er ruis op de filter. We horen alle geluiden door elkaar heen. Door middel van therapie heb ik geleerd hoe je deze filter beter kan gebruiken.’’

Alles in volgorde

Terwijl Gijs me meer vertelt over autisme, lopen we verder naar het brood. Een vrouw met een grote, witte schort tikt de tijd van het frikadellenbroodje in op de oven. Gijs merkt het geluid meteen op. Hij vertelt dat er meer is dan alleen prikkels voor mensen met autisme. ‘’Ik kan heel langdradig en veel praten. Om bij punt C te komen, moet ik per se bij punt A beginnen.’’ Dat houdt in dat wanneer je Gijs vraagt hoe zijn weekend was, hij per se moet beginnen met wat hij op vrijdag heeft gedaan. Ook al lag hij toen languit op de bank te kijken naar slechte tv. Als Gijs het vetste optreden ooit heeft gehad op zondag, zal hij toch beginnen met vrijdag.

Anders

Het gesprek wordt onderbroken door een man die een sleutel uit zijn tas pakt. Tegelijkertijd komt er een blonde dame voorbij geracet met een volle winkelwagen. ‘’Het is soms heel lastig om begrip te krijgen. Ik kreeg de diagnose autisme pas op mijn eenentwintigste, maar merkte altijd al wel dat ik anders was. Dat was heel lastig: je bent anders, maar waarom?’’ Momenteel heeft hij zijn leven goed op de rit. Gijs woont begeleid in Tilburg en werkt bij de Intratuin, waar hij de social media mag bijhouden. ‘’Als autist kun je bijna alles, maar wel op een aangepaste manier. Zo gaat het personeel op een bepaalde manier met mij om, waardoor ik normaal kan functioneren.’’ Gijs heeft het heel erg naar zijn zin op het werk, maar kan zich wel veel druk maken over dingen. ‘’Morgen hoef ik pas weer te werken, maar nu maak ik me al zorgen over dat het een rommeltje is.’’

Omgang

Een vrouw rijdt met een volle winkelkar over een bultje. Ondertussen klinkt de laatste hit van Justin Bieber uit de speakers. ‘’Het is fijn dat mensen op het werk rekening met me houden. Natuurlijk snap ik dat niet iedereen dit kan. Ik probeer me daarom ook aan te passen aan anderen.’’ Zelf zou Gijs niet gaan winkelen in het ‘stilte-uur’ in de supermarkt in Engeland, omdat hij zich heeft aangepast aan hoe de supermarkt normaal is. ’’Je moet autisten divers zien. Ik ben anders dan Kees de autist. Iedere autist heeft zijn eigen vorm van autisme. Het droomscenario zou zijn om een film te maken waarbij de verschillende vormen van autisme worden uitgelegd.” We lopen richting de uitgang en komen langs vriezers waar pizza’s staan opgesteld. ‘’Hoor je die vriezer?’’, zegt Gijs.

Ik ben anders dan kees de autist. Iedereen heeft zijn eigen vorm van autisme.