Alle inwoners van België krijgen voor het einde van dit jaar een setje jodiumtabletten in huis, voor het geval dat er iets misgaat met één van de Belgische kernreactors. In het Belgische Essen, vlak onder Roosendaal, hebben de meeste bewoners de tabletten ‘al jaren’ in de kast liggen, anders dan in Nederland.

Essen, een klein ingeslapen stadje aan de Nederlands-Belgische grens, ligt vlakbij ‘de nucleaire driehoek’, de driehoek tussen de kernreactoren in Doel (België, vlakbij Antwerpen), Borssele en Terneuzen. Jodiumtabletten liggen hier dikwijls al jarenlang in de kasten van de inwoners. “Een tijdje terug heb ik de mijne weggegooid, omdat ze over de vervaldatum heen waren, maar nieuwe krijgen is een fluitje van een cent. Je haalt ze gewoon als je toch al bij de apotheek wil zijn”, zegt huisvrouw Anna terwijl ze over de Nieuwstraat schuifelt. “Het is fijn om ze in huis te hebben. Ik denk er liever niet teveel aan, maar we zitten hier vlakbij enkele grote kerncentrales: als daar iets misgaat, zijn wij al snel aan de beurt”, zegt ze.

Belgische kerncentrales zorgen voor argwaan
In de afgelopen maanden werd er met argusogen gekeken naar de Belgische kernreactoren, waarvan de meeste al enkele decennia oud zijn en regelmatig kampen met kuren. Alleen al in de afgelopen paar weken werden enkele kerncentrales voor de veiligheid uitgezet, iets wat ook met huiver werd ontvangen in Nederland. Verschillende Nederlandse gemeentes en provincies zoals Limburg en Noord-Brabant riepen in het verleden al op om de kerncentrales te sluiten. In januari 2016 ging de Nederlandse minister Schultz al mee op controle van de Belgische kerncentrales vlakbij de Nederlandse grens. Eerder kampten die met scheurtjes en werden ze een aantal keer stilgelegd. Na de aanslagen in Brussel werd een beveiliger van de kerncentrale in het Waalse Froidchapelle doodgeschoten en werd zijn toegangspas tot de kerncentrale gestolen. Dat stuitte op veel angst en verontwaardiging in Nederland en België.

Andere aanpak dan in 15 kilometer verderop

Alhoewel het stadje grotendeels is gericht op Nederlanders, is de aanpak op het gebied van nucleaire veiligheid er anders dan aan de andere kant van de grens. Met wat haperingen is zelfs het Nederlandse mobiele netwerk te ontvangen, bijna de helft van de winkels in het stadje rekenen op Nederlandse klandizie: tabak en alcohol, goedkoper dan aan de andere kant van de grens. “Al jaren geleden kregen we een brief met het licht dwingende verzoek om onze jodiumtabletten op te halen”, lacht het winkelmeisje in één van de velen tabakswinkels in het centrum. “Die van mij liggen overigens nog onaangeraakt in een kastje thuis”, voegt ze er snel aan toe. Een Nederlandse klant in de winkel mengt zich verontwaardigd in het gesprek. “Ik woon nog geen 15 kilometer hier vandaan en ik heb nog nooit zo’n brief gehad”, zegt hij.

Niet alle bewoners blijken echter al voorbereid op een eventueel ongeluk. Petra, een vrouw met diepe groeven in haar gezicht en een wilde hond aan de lijn, heeft geen jodiumtabletten in huis. “Ik vind het ergens toch een beetje een eng idee. Als het moment daar is, spoed ik naar de apotheek om ze te halen. Maar nee, als het niet hoeft heb ik ze liever niet in huis”, zegt ze terwijl ze verlegen lacht. “Er gebeurt hier nooit zoveel”, verklaart ze.

‘Ook Nederlanders komen er wel eens om vragen’

Bij de apotheek aan de Stationsstraat liggen de jodiumtabletten op voorraad, iedereen die langskomt kan ze komen ophalen. “Wel moet je aantonen dat je in België woont of Belgisch staatsburger bent,” legt de jonge apotheekster geduldig uit. “Ik heb wel eens wat Nederlanders aan de balie hier moeten teleurstellen, die dachten dat ze de tabletten ‘wel even’ konden halen”, lacht de jonge vrouw. “Alléén voor Belgen! Maar het is wel gratis, ze worden door de federale regering vergoedt,” verduidelijkt ze.

Aan de andere kant van de grens is de situatie een tikkeltje anders. In Terneuzen, de grootste stad in Zeeuws-Vlaanderen en enkele kilometers van Essen verwijderd, kunnen burgers de tabletten indien gewenst ophalen, maar ze worden niet zomaar verstrekt, zegt Saskia de Vries van de gemeente Terneuzen. In België krijgen burgers die in een radius van 20 kilometer van een kerncentrale wonen het verzoek om jodiumtabletten op te halen, in Nederland is dat 10 kilometer. Later dit jaar zal de radius in België dus nog verder opgerekt worden. “We houden nauw contact met onze Belgische collega’s, als er iets gebeurt, zullen we toch al vrij snel samen moeten werken” zegt De Vries.

In Essen maakt men zich ondertussen niet zo druk. “Eens in de zoveel tijd moeten wij ons ergens over druk maken, dit zal ook wel weer overwaaien”, verzucht een oude man op het station van Essen terwijl hij op de trein wacht. “Die kerncentrales staan er al jaren, en al jaren zijn we veilig”, lacht hij. Die jodiumtabletten heeft hij overigens wel in huis, ‘verstopt tussen de sokken’ grinnikt hij.