De gemoederen in Ede lopen hoog op. Afgelopen zondag liepen verschillende honderden Marokkaanse en niet-Marokkaanse jongeren mee in een protestmars tegen de vandalistische acties van de lokale jongeren. Zo staken relschoppers vijftig auto’s in brand. De oorzaak achter deze rellen? Het sluiten van een theehuis in een oud winkelcentrum. Het theehuis is dus belangrijk voor ze. Ahmed Teraya van theehuis Sark in Tilburg: ‘Een theehuis is net een buurthuis, die kan je niet zo maar weghalen.’

Buurt-en bejaardentehuis

Versierd met kleurrijke lantaarns voor de ramen en verbonden aan een kebabzaakje ligt theehuis Sark aan een drukke weg in het centrum van Tilburg. Hier heeft Ahmed Teraya zijn eigen bedrijf dat deels een theehuis en deels kebabzaak is. ‘Soms komt er geen hond, ik zit er toch over na te denken er iets anders mee te doen’, vertelt Teraya over zijn theehuis terwijl we plaatsnemen aan een tafeltje in zijn kebabzaak. ‘We hebben heel wat theehuizen hier in Tilburg, ik geloof op dit moment zo’n zes. Dat merk je wel.’ Ondanks de lage opkomst vormt het theehuis voor hem een belangrijke rol in zijn omgeving: ‘Voor jongeren is het een buurthuis, voor ouderen is het een soort bejaardentehuis. Mensen komen hier om te kaarten of te rummikubben. Het is een manier van bij elkaar komen.’

Geen vrouwen, wel politiek en sport

Waar het cultureel fenomeen vandaan komt, is simpel volgens Teraya. ‘Toen de koffieboon werd uitgevonden kwamen er in het Ottomaanse Rijk koffiehuizen. Hier kwamen mannen bijeen om te praten over politiek en sport. Later kwam hier ook thee bij en zo is dat geëvolueerd tot het begrip theehuis, wat tot op de dag van vandaag bestaat.’ Vrouwen zal je echter niet tegenkomen in de theetentjes: ‘Eigenlijk bestaat de ongeschreven regel dat vrouwen hier niet binnen komen, net zoals bij barbieren,’ vertelt Yusuf Alkaya, een 21-jarige student aan de Universiteit van Tilburg. Hij ging al sinds kinds af aan met zijn vader naar theehuizen. ‘Mensen zullen je gek aankijken als je ineens met een vrouw een theehuis binnen zou lopen.’ Theehuizen zijn voor hem een belangrijk onderdeel van zijn cultuur. ‘Een theehuis is veel meer dan een ontmoeting, het is een sociale gelegenheid waarbij mannen van alles met elkaar kunnen bespreken. Van de laatste voetbalwedstrijd tot aan de achter-achter-achterneef in Turkije die laatst is verloofd. Dat is wat het zo mooi maakt.’

Ede, eigen schuld?

De jongeren in Ede waren net als Alkaya gepassioneerd over het theehuis. Maar de handelingen van de relschoppers gaan bij Alkaya niet door de beugel: ‘Zoiets doe je gewoon niet, zo gedraag je je niet.’ Voor Teraya is het niet gek dat de relschoppers boos zijn om het vertrek van het theehuis, maar hij gelooft niet dat dat de enige reden kan zijn tot rellen voor de jongeren. ‘Dat kan niet. Er zal vast wel wat anders achter zitten. Ze gaan echt niet om een theehuis auto’s afbranden. Maar als het echt zo belangrijk zou zijn voor die jeugd, dan zou de gemeente daar wel wat voor in de plaats moeten regelen.’

Dit heeft voor Teraya een reden. Volgens hem hebben theehuizen naast ontmoetingsplek nog een functie. ‘Er komt een bepaalde groep jongeren naar theehuizen. Zij zijn bijvoorbeeld vaak degene die geen baan hebben,’ legt Teraya uit. ‘En ja, dan is het toch beter als zij hier rondhangen dan dat ze ergens op straat hangen. Zolang ze hier zitten, vallen ze niemand lastig.’