De succesvolle resultaten van het gratis plastic tasjesverbod zijn een totale verrassing. Dat stelt retaildeskundige Tom Moerkens, naar aanleiding van een onderzoek in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Liefst 66 procent geeft daarin aan zelden tot nooit een  tasje te kopen in de supermarkt.

Net als veel andere experts vreesde Moerkens dat de consument zich niets aan zou trekken van de wetswijziging. “Het is gewoon niet waarschijnlijk dat we tijdens een dag shoppen moeilijk doen over een dubbeltje meer of minder. Toch zien we vanaf 1 januari, de dag dat de wet officieel van kracht ging, onmiddellijk een daling in het aantal tasjes dat wordt meegenomen.”

Gierige Hollanders

De vraag is dus of wij Nederlanders daadwerkelijk zo krenterig zijn als in het buitenland vaak wordt gedacht. “Ik kan oprecht niet geloven dat het daarmee te maken heeft”, vertelt Moerkens. “Het lijkt me veel logischer dat het uit een soort automatisme gaat. Zodra een verkoper ons ‘iets probeert aan te smeren’, reageren we afwijzend.”

Het onderzoek onderstreept dit. Van de klanten die hun spullen namelijk nog wél in een plastic tas vervoeren, vraagt meer dan driekwart zelf om een exemplaar. Daarnaast neemt volgens het SAMR liefst 88 procent tegenwoordig zelf een tas mee. Bijna net zoveel ondervraagden zijn het eens met de maatregel, tegenover zo’n 6 procent tegenstanders.

Sjoemelstructuren

Overigens zijn er ook winkelketens die de maatregelen deels weten te omzeilen, legt Moerkens uit: “Hoewel de overheid een richtprijs van vijfentwintig cent aanhoudt, is er geen officiële minimumprijs. Het gevolg is dat bijvoorbeeld Action slechts drie cent voor een tasje vraagt. Koop je daar iets voor 98 cent, reken je per saldo alsnog een euro af.”

Minister Schultz-Van Haegen (Infrastructuur en Milieu) sprak zich eerder al uit tegen deze ‘sjoemelstructuren’: “We hebben een bepaald doel voor ogen en met deze invulling van de wet schieten we daar compleet voorbij.”

Alternatieven genoeg

Nu de gratis plastic tasjes verleden tijd zijn, duiken er ook steeds meer duurzame varianten op in het straatbeeld. De populaire linnen versie van Dille & Kamille, die al jaren wordt verkocht, is misschien wel het bekendste alternatief. Goed voorbeeld doet volgen, want onder andere een aantal filialen van de H&M hebben het alternatief ondertussen omarmd.

Volgens Moerkens zijn er ook mogelijkheden genoeg voor winkels die niet van de plastic tas af willen stappen. “Recyclen is het toverwoord. Kijk naar Zeeman: Voor één euro heb je een stevige tas. Als je die op een later moment weer terugbrengt, krijg je dat geld ook nog eens terug.” Het lijkt op het inruilsysteem van een hoop winkels, waarbij je een nieuw tasje krijgt als je een oude inlevert.