Voor topsporters komt bij het toeleven naar grote sportevenementen als de Olympische Spelen veel meer kijken dan alleen strakke trainingsschema’s. Spelers moeten niet alleen fysiek in orde zijn, maar zullen ook mentaal alles op een rijtje moeten hebben om op het juiste moment te kunnen pieken. En dat is eenvoudiger gezegd dan gedaan. Wat is voor topsporters nou de ideale voorbereiding op een belangrijk sportevenement? De Nieuwsredactie zocht het uit.

Een echte topsportersconditie begint bij een strak voedingspatroon. Want zonder goede voeding geen intensieve training. Zo moeten topsporters gevarieerd eten, veel koolhydraten en eiwitten binnenkrijgen en een bepaald aantal porties per dag nuttigen. Wat is tijdens de voorbereiding voor een wedstrijd het ideale menu voor een topsporter? André Maes, voedingsadviseur op het Tilburg University Sports Center, legt het in onderstaand fragment uit.

In het sportcentrum van Tilburg University traint ook Mitchel Leunissen, professioneel bodybuilder en powerlifter. Hij vertelt hoe zijn voedingsschema er uitziet.

Dat topsporters zoveel mogelijk koolhydraten, eiwitten, vezels moeten binnenkrijgen, weten we inmiddels. Maar wat krijg je nou precies op je bord voorgeschoteld? In de grafiek hieronder staan een aantal ideale voedingsmiddelen voor topsporters op een rij.

Met alleen een goed voedingsschema is een topsporter er echter nog niet. Hij kan fysiek dan nog zo goed in vorm zijn, maar om op het juiste moment te kunnen pieken moet de geest ook maximaal presteren. Dat mentale aspect vormt nog wel eens een probleem bij het toeleven naar een belangrijke wedstrijd. Sportpsycholoog Kelly Dekker en mental coach Hans Luijendijk vertellen hoe topsporters die horde kunnen nemen.

Kelly Dekker leert haar cliënten hoe ze op de belangrijkste momenten de beste prestaties kunnen leveren. “Bij spannende momenten horen spannende gedachten en gevoelens. Het gaat erom hoeveel aandacht je hieraan geeft. Net als iedereen hebben ook sporters last van het stemmetje in hun hoofd, dat bijvoorbeeld voor een wedstrijd zegt: ‘Je kunt het niet’, ‘je hebt niet hard genoeg getraind’. Door sessies bij een sportpsycholoog kun je meer inzicht krijgen in hoe dat in je hoofd werkt, zodat je weet wanneer het stemmetje optreedt en hoe je ermee om kunt gaan”.

Training en wedstrijd

“Drie kwart van de atleten komt bij mij terecht met de klacht: ‘op de training gaat het goed, maar tijdens de wedstrijd presteer ik niet.’ Dat heeft natuurlijk vaak met spanningen en verwachtingen te maken. Wij leren de atleten om zich vooral te richten op ‘het nu’. Dat wat belangrijk is om je taak goed uit te voeren, in plaats van je te focussen op eerder gemaakte fouten en het resultaat.”

Mental coaching is goud waard

Goud

Volgens Hans Luijendijk zou een specifieke mental coach in een begeleidingsstaf van een topsporter niet mogen ontbreken. “Het kan letterlijk goud waard zijn.”Een passende mental coach biedt meerwaarde, ook als er geen directe aanleiding of probleem is. Een topsporter krijgt er meer vermogens door. Fysiek en mentaal beïnvloeden elkaar nu eenmaal enorm en van dat gegeven maak ik in oefenvormen continu gebruik. Vergroting van zelfkennis en omzetting van patronen leiden tot meer vertrouwen en verbeterde prestaties op het juiste moment.”

Elke atleet kan volgens Luijendijk altijd ergens winst boeken. “De basis voor samenwerking in mijn programma’s is wederzijds vertrouwen en open staan voor mogelijke verbeteringen, al heb je geen idee hoe. Dat onderzoeken we samen. Je kan altijd meer uit jezelf halen. Als je met die instelling bij mij de praktijk binnenstapt komen ongedachte resultaten binnen bereik.”

Roger Federer

Dekker noemt tennisser Roger Federer als voorbeeld van een sporter bij wie het fysieke en mentale aspect vaak in balans lijken te zijn. “Als ik aan sporters vraag wie hun voorbeeld is, noemen ze vaak Federer. ‘Hij is zo lekker rustig’, zeggen ze dan. Maar op matchpoint gaan er zelfs bij hem allerlei gedachtes door zijn hoofd. Ook hij heeft last van spanningen, alleen ziet de televisiekijker ze niet.”

Topsporters zijn mensen, geen machines

Achtergrondmuziekje

De sportpsychologe trekt een parallel tussen spanning en het volume van een radio. “Wanneer een sporter nerveus is en opgeslokt wordt door zijn gedachten kun je dat vergelijken met het geluidsniveau van een megafoon. Bij Federer is dat niet meer dan een achtergrondmuziekje, hij heeft de gedachten nog wel, maar het lawaai in zijn hoofd is er niet. Dat is iets wat vaak aangeleerd moet worden bij sporters, zelfs als je tot de beste vijf van jouw sport behoort. Topsporters zijn ook gewoon mensen, geen machines.”

Uitblinken

Je kunt mentaal nog wel zo sterk zijn, je moet toch ook uitblinken in je sport om de top te kunnen bereiken. Professioneel badmintonner Jelle Maes lukte dat, in tegenstelling tot zijn teamgenoot Jacco Arends, voor komende Olympische Spelen niet. Aan zijn inzet ligt het zeker niet, want hij traint twee keer per dag, vijf dagen per week, intensief op sportcentrum Papendal in Arnhem. Is zijn moed hierdoor nu weggezakt? Bekijk het in onderstaande video.

Jelle Maas: professioneel badmintonner from De Nieuwsredactie on Vimeo.