De ruimtetelescoop Hubble heeft waterfonteinen ontdekt op de maan Europa. Deze maan draait rond Jupiter en bestaat alleen uit water en ijslagen.”Dit is een hele bijzondere ontdekking”, vertelt Lucas Ellerbroek, sterrenkundige aan de Universiteit van Amsterdam.

“In 2013 waren er al vermoedens dat deze maan uit fonteinen zouden bestaan. De beelden die we nu van telescoop Hubble gekregen hebben zijn erg scherp. Aan de beelden die eerst binnen kwamen, hadden wetenschappers niet genoeg. Er kon toen niet vastgesteld worden of de fonteinen werkelijk bestaan en dat kan nu dus wel. Dat maakt het bijzonder”, legt Ellerbroek uit.

De maan Europa is een heel koud gebied. Het bestaat uit een dikke ijskorts. Onder deze ijslaag bevinden zich vermoedelijk oceanen. “Wat je het liefst wil is met een ruimteschip er naartoe gaan en water opvangen. Er zijn alleen een paar problemen waardoor dit erg lastig wordt. De ruimteschepen kunnen niet te dichtbij komen en ook niet te lang blijven. De straling en temperatuur kunnen het gestuurde ruimteschip vernietigen.”

Ondanks deze problemen, noemt Ellenbroek andere manieren waarmee de maan van Jupiter onderzocht kan worden. De ESA en NASA hebben al missies gepland waarbij een nieuwe telescoop in 2022 gelanceerd wordt en rond 2030 bij Europa aankomt. De nieuwe James Webb telescoop gaat vanaf 2018 daar een grote bijdrage aan leveren. “De James Webb moet het vlaggenschip gaan worden van dit onderzoek. Het zal 6 á 8 jaar gaan duren voordat de telescoop de maan Europa heeft bereikt. Dan zitten we in 2030. Dat duurt nog wel even.”

De huidige telescoop, de Hubble, gaat volgens de sterrenkundige verrassend lang mee. “De Hubble is in principe al over zijn houbaarheidsdatum heen. Toch presteert de telescoop boven verwachting. Zeker als je weet dat het al 25 jaar in de ruimte is. In de tussentijd heeft hij wel upgrades gehad en die zullen niet meer plaats gaan vinden.”
    Europa, maan van Jupiter 

Europa, maan van Jupiter. Bron: NASA

De site Astronomie.nl meldt dat er op de maan van Jupiter twee keer zo veel water zou zijn dan op aarde. Het zou dus mogelijk zijn om op deze maan micro-organisme te ontdekken. “Buitenaards leven is op dit moment hot-topic in de sterrenkunde. Het speuren naar leven is daarbij een belangrijk onderdeel. We weten alleen niet hoe we dat leven zouden moeten herkennen.”

Sterrendeskundige Ellerbroek vindt het vooral interessant om uit te zoeken wat leven is en hoe vaak het voorkomt. Voorlopig zijn er nog geen voorbeelden te noemen van leven. Het is een onderwerp dat hem erg bezighoudt en hij zoekt naar leefbare plekken in het heelal. Dat is volgens hem de eerste stap die gezet moet worden.

Volgens Ellerbroek kunnen we nog veel nieuws verwachten over de maan Europa. “Hubble blijft immers data versturen. Met de nieuwe telescoop kunnen we in 2030 veel meer data verwachten.”