Door Megan van Slooten en Annelies Becker

Met de nieuwe donorwet stapt Nederland over van een nee/tenzij systeem naar een ja/tenzij systeem. Wat dat precies inhoudt, lijken weinig mensen te weten. Pia Dijkstra (D66) is verantwoordelijk voor de nieuwe wet en legt haar standpunten uit.

De nieuwe wet omtrent de orgaandonatie is nog niet door de Eerste Kamer, maar al wel door de Tweede Kamer. De wet roept veel gemengde reacties op. Is het wel aan de overheid om zich met het lichaam van mensen te bemoeien? Anderzijds is er een enorm tekort aan orgaandonoren. Jaarlijks overlijden er honderdvijftig mensen die niet op tijd een orgaan kunnen vinden. Van negen miljoen mensen staat nu nog niet geregistreerd of zij donor willen worden of niet.

Met de nieuwe wet wil Pia Dijkstra opheldering creëren. In het huidige systeem beslissen nabestaanden na je overlijden of je orgaandonor wordt of niet, wanneer de overledene dit niet heeft opgegeven. Volgens Dijkstra is het voor nabestaanden heel lastig om een beslissing te maken over orgaandonatie. Volgens haar krijgt dan ook zeker veertig procent van de nabestaanden spijt wanneer zij besloten hebben om nee te zeggen tegen orgaandonatie.

Om nabestaanden te ontlasten van deze lastige beslissing wil Dijkstra dat alle Nederlanders zich registreren. “Het is belangrijk dat mensen zich ook registreren wanneer zij geen donor willen zijn. Op deze manier is het duidelijk voor de nabestaanden. Ook voor artsen is het makkelijker wanneer de keuze van de patiënt duidelijk is vastgelegd.”

Kritiek
Het wetsvoorstel krijgt de nodige kritiek. Zo zou orgaandonatie een vrije keuze moeten zijn en volgens critici vergeten mensen vaak hun keuze te wijzigen. Mocht de nieuwe wet door de Eerste Kamer komen dan krijg iedereen eerst een brief binnen waarin gevraagd wordt om je keuze vast te leggen. Reageer je niet dan krijg je een tweede brief. Wanneer er op beide brieven niet wordt gereageerd, wordt er geregistreerd dat de desbetreffende persoon geen bezwaren heeft om orgaandonor te zijn. Overigens valt dit altijd te wijzigen via DigiD of via de post.

Volgens Dijkstra komt veel van de kritiek door de onwetendheid van mensen. “De donorweek speelt een grote rol in de voorlichting van mensen over orgaandonatie. In deze week geven mensen door heel het land meer duidelijkheid over wat orgaandonatie precies inhoudt en proberen wij mensen actief over donatie te laten nadenken. Zo weet iemand vaak niet dat de kans veel groter is dat jij zelf een orgaan nodig hebt, dan dat jij ooit zelf een orgaan zal moeten afstaan, die kans is maar 1 op 10.000.”

Masterplan
De donorweek maakt onderdeel uit van het masterplan orgaandonatie https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2008/06/11/masterplan-orgaandonatie, dat in 2008 door de rijksoverheid werd ingevoerd. In het masterplan worden er ideeën vastgelegd om het tekort aan orgaandonoren aan te pakken. Zo is de voorlichting in de donorweek een groot onderdeel van het plan, maar ook de nieuwe wet is essentieel wil dit plan slagen. Want volgens Dijkstra is het aantal donoren in de afgelopen jaren nauwelijks toegenomen en moet de wet er nu wel degelijk komen.

Of het wetsvoorstel door de Eerste Kamer gaat komen is nog maar de vraag.

Overzicht
De donorwet heeft veel media-aandacht gekregen, maar er is nog veel onduidelijkheid over. Hieronder een kort overzicht wat de wet precies inhoudt.

Het grootste argument van voorstanders voor orgaandonatie zal altijd blijven: als je zelf een orgaan zou aannemen, moet je ook bereid zijn ze zelf weg te geven. Daartegenover staat het argument van de onaantastbaarheid van het lichaam, artikel 11 van de grondwet. Het is erg moeilijk om in een ethische kwestie als deze objectief te blijven. Miranda Mommers, donorvoorlichter in het Elizabeth Ziekenhuis te Tilburg, vertelt over de werving van donoren. Johan Zegers uit Terneuzen vertelt over zijn eigen niertransplantatie.

Donorweek in beeld from De Nieuwsredactie on Vimeo.

Persoonlijke verhalen
In de donorweek spelen de persoonlijke verhalen van overlevenden altijd een grote rol. Het afgelopen jaar wordt er ook veel gebruik gemaakt van social media. Stichting Matchis, een organisatie voor stamceldonoren, roept haar donoren op om op Facebook te plaatsen dat zij trots zijn om stamceldonor te zijn. Stamceldonatie blijft een wat onbekend onderwerp in Nederland. Dita Karels vertelt over het proces en Sasha Louise over haar eigen ervaring.

Stamcellen kunnen worden afnemen uit het bloed (perifere bloedstamceldonatie PBSC) of uit het beenmerg (BM). Welke methode de voorkeur heeft, hangt af van de ziekte van de patiënt. De donor heeft natuurlijk het laatste woord over wat hij of zij al dan niet wil. Het is niet langer de ouderwetse en extreem pijnlijke methode waar velen zo bang voor zijn.

Mocht u geïnspireerd zijn door deze verhalen, dan kunt u vandaag nog (stamcel)donor worden. Het is tenslotte een vrije keus.