Door Maica Hopstaken en Laura van der Leest

Dat je data achterlaat als je online gaat, is algemeen bekend. Maar hoe dan precies? En wat wordt er met al  die gegevens gedaan? Lees en huiver.

Laten we beginnen met een spoedcursus Big Data.

EST. 2014 by maica_rosa

Nu je iets meer begrijpt over wat Big Data inhoudt, willen we je graag vertellen over een positieve toepassing ervan.

Julia Janssen (22) studeerde in juni 2016 af op graphic design aan de ArtEz hogeschool voor de kunsten in Arnhem. Voor haar afstudeerproject wilde ze uitzoeken hoe je de data die je online achterlaat, voor je kunt laten werken.  Haar docenten schrokken van het onderwerp, “die hebben het vaker over privacy beschermen”, zegt ze daarover. Bijna kreeg ze geen toestemming van die docenten, uiteindelijk won ze een prijs met het onderzoek.

“Ik vind het jammer dat mensen privacy altijd vanuit een negatief perspectief benaderen. Ik denk dat het goed is niet alleen naar de negatieve kanten te kijken, maar dat we juist gaan uitzoeken wat Big Data kan betekenen voor de samenleving. Soms is het helemaal niet erg als de wetenschap bijvoorbeeld weet wat jij morgen wil gaan eten.”

“Als iemand na een lezing boos wordt vind ik dat eigenlijk wel leuk, dat snap ik ook best. Het gaat over de vercommercialisering van privégegevens.  Er hangt een heel negatieve sfeer rond het onderwerp privacy, terwijl het woord honderd jaar geleden nog niet bestond. Er wordt vaak door mensen gezegd dat privacy gewaarborgd moet worden. Het wordt nu gedefinieerd als iets dat beschermd moet worden. Ik zou het liever zien als commercieel middel.”

“Mijn idee begon met een fascinatie voor wie zich Big Data toe-eigent. Als je gebruik wilt maken van internet, moet je akkoord gaan met wat internetservices van je willen. Dus bijvoorbeeld dat Facebook of Google jouw gegevens mogen gebruiken en verkopen. Je moet ermee akkoord gaan, er is geen andere optie. Eigenlijk best gek dat je als gebruiker dat patroon moet volgen. Mijn onderzoek begon met hoe je de controle kunt terughalen naar de producent van die data, naar onszelf dus.”

“Ik ben gaan onderzoeken hoe commerciële bedrijven kunnen gaan betalen voor al die data die wij ze nu gratis geven. Dat heb ik gekoppeld aan het veelbesproken basisinkomen. Het grote kritiekpunt daarop is dat de overheid er geen geld voor heeft. Bedrijven maken veel winst met data die wij ze geven, daarvan zou een deel kunnen worden gebruikt om voor iedereen een basisinkomen te genereren.”

“Op basis van een onderzoek naar Nederlandse huishoudens heb ik vijftien profielen opgesteld. Daarnaast heb ik een tool van de krant The Financial Times gebruikt, waarmee je op basis van vragen kan berekenen hoeveel jouw persoonlijke data waard is. De persoonlijke data heb ik onderverdeeld in drie categorieën. Invariabel heeft voor iedereen een vaste waarde, dit zijn gegevens zoals je naam en adres. De andere twee, Behaviour en Network, zijn wel variabel. Bijvoorbeeld internetgedrag, aantal volgers, intelligentie en activiteiten. Met dit systeem kan ieder ‘soort’ gezin een basisinkomen verdienen. Dat kan zelfs nog meer worden aan de hand van de variabele categorieën.”

“Ik hoop dat de definitie van privacy gaat veranderen. Er is nu zoveel onwetendheid over dit hele onderwerp. Het is niet zo dat mensen vroeger meer van je wilden weten dan nu, het heeft nu gewoon een benaming.”

En op wat voor manier wordt die data uiteindelijk toegepast? Twee experts, met allebei een andere blik op het onderwerp, aan het woord.

Big Data from Maica Rosa Hopstaken on Vimeo.

Maar wat voor data laat je nou precies achter? En wat kun je doen om jezelf tegen het data-verzamelen te beschermen? Joost Schellevis is tech-journalist bij de NOS en legt het graag aan je uit.