De Britse prins William en Lady Gaga begroetten elkaar eerder deze week in een videogesprek waarin ze praatten over depressiviteit en hun eigen ervaringen. Hiermee willen ze het taboe rondom psychische problemen doorbreken. De problemen die er zijn, moeten bespreekbaar worden, vindt het duo. Volgens zorginstelling GGZ ontwikkelen jaarlijks ten minste drieduizend jongeren in Nederland ernstige psychische problemen.

Hoeveel jongeren er exact te maken hebben met psychische problemen is echter lastig vast te stellen. “Exacte cijfers hebben we niet. Wel hebben we cijfers over jongeren, late adolescent (18-24 jaar), en daarvan weten we dat één op de vijftien te maken heeft met een depressie”, vertelt Marloes Kleinjan, sociaal psycholoog en epidemioloog van Trimbos. Het Trimbos-instituut doet onderzoek naar de geestelijke gezondheid, mentale veerkracht en verslaving in het algemeen.

Taboe  

“Onder jongeren is er een taboe op psychische problemen en ziekten”, legt Rutger Jan van der Gaag, hoogleraar klinische kinder- & jeugdpsychiatrie, uit. “Mensen praten makkelijk over allerlei kwalen en operaties maar angst, depressie of in de war zijn is eng. Anderen weten niet hoe ze hierop moeten reageren terwijl vijftig procent van de mensen in de loop van hun leven er zelf mee geconfronteerd wordt.” Jongeren moeten voorgelicht worden, vindt van der Gaag. Psychische ziekten werken volgens hem net als lichamelijke ziekten maar uiten zich in het contact waardoor mensen zich ongemakkelijk en machteloos voelen. “Er is nog veel werk aan de winkel om het taboe te doorbreken en mensen met psychische stoornissen recht te doen.”

Psychische problemen

“Depressie en burn-out vormen de hoogste ziekte belasting”, zegt Kleinjan. “Depressie staat onder jongeren met stip op nummer één. Somberheid, neerslachtigheid en angst op nummer twee.” Depressies is vooral onder jongeren een veel voorkomend probleem. Volgens Kleinjan is het niet zo dat psychische problemen zich op het moment meer voordoen ten opzichte van voorgaande jaren, maar komt het vooral de afgelopen tijd veel in het nieuws. “Relatief gezien blijven de aantallen van depressies namelijk hetzelfde.”

Sociale druk

De psychische problemen beginnen in de puberteit. “Vanaf een jaar of dertien komen er depressieve klachten naar voren en nemen de symptomen toe. In deze periode komt er veel op een kind af”, verklaart Kleinjan. “Tegenwoordig is de druk van scholen op de leerlingen erg hoog. Er wordt veel van je verwacht. Sociale rollen worden anders, denk hierbij aan ouders en vrienden en je begint aan een compleet nieuw deel van je leven.”

Welke rol social media hierin heeft, durft Kleinjan niet met zekerheid te zeggen. “Wel denk ik dat dit uiteindelijk ook meespeelt. Jongeren zien op social media voornamelijk de positieve kanten van iemand en het geweldige leven dat ze hebben. Wanneer je op Facebook zit en door je Instagram-tijdlijn scrolt, kan je het gevoel krijgen dat iedereen het leuk heeft behalve jij.”

Beter behandelen

Begin 2016 maakte minister Edith Schippers (Volksgezondheid) tijdens het eerste Depressiegala bekend, specifiek onderzoek te gaan doen naar depressiviteit onder jonge vrouwen en tieners. “Hoe sneller we erbij zijn, hoe beter het te behandelen is en hoe sneller mensen weer kunnen meedoen”, zei minister Schippers destijds.