Lastminute deadlines halen, stress hebben en geen nee kunnen zeggen tegen dat ene feestje. Het lijkt onschuldig gedrag maar het kan zelfs op jonge leeftijd leiden tot een burn-out. Dat beaamt studente Natasja van den Brink (20): “Iedereen neemt wel eens een powernap, maar bij mij was dat geen powernapje meer. Ik moést slapen. Ik kon niet meer.”

Wanneer het woord burn-out valt, denkt niet iedereen gelijk aan een student. Toch behandelt burn-out coach Marc Jutte “helaas te vaak” jongeren. Jutte denkt dat de komst  van social media een grote factor is voor burn-outs onder jongeren: “Deze generatie is continu online. Daardoor staat het brein nooit uit en blijft het steeds maar informatie en prikkels verwerken.  Daar is ons brein helemaal niet opgebouwd. Je moet je voorstellen dat mensen in het jaar 1900, net zoveel informatie verwerkte als wij in één maand.”

‘Je moet je voorstellen dat mensen in het jaar 1900, net zoveel informatie verwerkte als wij in één maand’

Daarnaast denkt Jutte dat jongeren minder te verduren hebben gehad. “Ik denk dat de jongere generatie een beetje gepamperd is. Alles zat altijd mee. Ze hebben eigenlijk maar voor weinig dingen heel hard moeten werken. Ik denk dat ze daardoor minder goed met tegenslagen om kunnen gaan.” Als laatste factor voor een burn-out noemt hij de privéfactoren. “Een burn-out staat ook in combinatie met je persoonlijkheid. Perfectionistisch zijn, je heel snel willen aanpassen aan mensen of een groot verantwoordelijkheidsgevoel hebben. Dit zijn allemaal eigenschappen die eerder tot een burn-out kunnen leiden.”

– Enquête afgenomen bij 2000 jongeren door jongerenkrant 7Days en TV-programma EenVandaag in 2014. Sommige leerlingen hebben overlap in de antwoorden. –

Te perfectionistisch

Iemand die de negatieve kanten van perfectionisme ontdekte is Natasja van den Brink (20), tweedejaarsstudent aan de Universiteit van Tilburg. “Als ik iets doe, wil ik het ook goed doen. Dat werkt niet altijd. Soms moet je gewoon een stapje terugdoen. Ik ben perfectionistisch en daarom moet het altijd gaan zoals ik dat wil en dat kost energie.”

Van den Brink kreeg dit jaar haar tweede burn-out. In het begin van het schooljaar ging ze bij een studentenvereniging en de combinatie van de ontgroening, de druk en de verplichte evenementen zorgde voor haar burn-out. “Door al die activiteiten had ik bijna geen tijd meer over. De tijd die ik had stak ik in mijn studie. Het gevolg was dat ik geen tijd meer voor mezelf had. Ik kon niet eens rustig een film kijken op de bank. Achteraf gezien had ik veel eerder naar mijn lichaam moeten luisteren. Mijn hele hoofd was destijds één grote chaos. Ik vergat deadlines en daarna kwam het besef dat ik echt een burn-out had.”

Toen de tweedejaarsstudente daarachter kwam besloot ze om volledig voor zichzelf te kiezen. Ze pakte rust en nam tijd voor zichzelf. “Ik heb toen eigenlijk bij alles waar mijn leven uit bestaat een stapje terug gezet. Ik ging weer op de bank zitten om een film te kijken en ging naar buiten om te wandelen. Ik deed vooral leuke dingen om daar energie en plezier uit te halen. Verder heb ik alle dingen die ik minder leuk of belangrijk vond uit mijn leven gezet. Dat heeft mij super goed gedaan.”

Hoge lat

Studente Rachel de Roij (23), legde de lat ook te hoog voor zichzelf. Daardoor had ze een aantal weken geleden haar tweede burn-out. “Het was een opstapeling van dingen die ik mezelf oplegde. Ik sport namelijk vijf tot zes keer per week, studeer, loop stage en heb twee bijbaantjes. Ik moet echt rustiger aan doen maar dat past niet echt in mijn straatje. Wel probeer ik sinds mijn burn-out maar één of twee uurtjes aan school te werken, maar zeker niet meer. Je moet niet blijven doorgaan. Ik probeerde ook altijd aan alle verwachtingen te voldoen. Op een gegeven moment kon ik daar niet meer tegen. Ik kon er niet eens meer aan voldoen, maar ik weet nu dat dat ook niet hoeft.”

Gestrest of niet

Je lichaam geeft kennelijk wel haar toestand aan. Jutte legt hele simpele ademhalingstrucs uit waaruit je kan merken of je gestrest bent: “Als jij één minuut je ademhaling telt – waarbij in en uit één seconde is – kan je zien of je lichaam te hard aan het werk is. Wanneer jij uiteindelijk op zes uitkomt, is het eigenlijk veel te zwaar. Stress is goed in een acute situatie, maar wij zijn tegenwoordig altijd alert. Door alle prikkels ga je sneller ademen, gaat je hartslag omhoog en spannen je spieren zich aan. Dat zorgt voor spanning en overspanning. En als je vervolgens iets dieper ademhaalt, merk je dat je binnen een paar minuten al rustiger bent. Zo’n oefening helpt goed tegen stress.”

Wordt een burn-out hebben de standaard?

Jutte: “Normaal wordt het niet, maar ik blijf schrikken als ik zie hoeveel het voorkomt. Eén op de zeven Nederlanders heeft burn-out klachten. Dat is bizar. Het begint een epidemie te worden en dat is verontrustend.”

‘Het begint een epidemie te worden en dat is verontrustend’

TIPS tegen een burn-out door Jutte en Van den Brink:

  • Bewaak je eigen grenzen
  • Zeg vaker nee
  • Sport meer
  • Probeer minder prikkels tot je te krijgen (televisie, telefoon, social media)
  • Doe dingen die je leuk vindt
  • Luister goed naar je lichaam
  • Wees niet bang om open te zijn over je stress
  • Neem rust!!