Een mevrouw met een rode paraplu steekt snel de Markt over. Het is rustig in het centrum van Helmond. Een duif met één poot probeert hier en daar nog wat voedsel tussen de rode stenen uit de pulken. In het weekend is het hier een stuk drukker, vooral op zaterdagavond: stapavond. En dan blijft niet altijd alleen bij alcohol. Steeds vaker worden er lachgaspatronen gevonden in de stad.

Bewijs

Op deze vrijdagmiddag is er weinig te merken van het lachgasgebruik. Totdat een kleine bruin-zilveren koker de aandacht trekt. Hij is niet groter dan een centimeter of vijf en het doet een beetje denken aan de vorm van een bom. Een kleine bom weliswaar. Het ligt er al een tijdje want er zitten verschillende deuken in en is meer roest dan metaal te zien.

Lachgas. Duidelijk een patroon van lachgas. Niet achteraf in een steegje. Niet op de stoep van een vervallen huis in een foute buurt. Nee. Gewoon op straat in het centrum van Helmond, tussen het kasteel en de Veestraat en onder de etalage van Van Oorschot. Het bewijs dat lachgas dus weldegelijk gebruikt wordt.

Brede groep gebruikers

Twee meiden van een jaar of twintig komen net een kledingwinkel uit. Zij herkennen zich niet in het lachgasverhaal. “Het zijn vooral kinderen van de middelbare school die dat doen. Die gaan dan voor de eerste of tweede keer uit en die willen dat dan proberen”, vertelt Donja. Zelf gebruiken ze nooit lachgas, zeggen ze.

Floor van Bakkum van Jellinek  weet alles van lachgas. Jellinek geeft jongeren voorlichting over verschillende drugs. Volgens Bakkum zijn het niet alleen pubers die lachgas uitproberen. “We zien dat het zowel onder uitgaande jongeren als onder scholieren en studenten populair is’, legt ze uit. “Het is een hele brede groep. Je moet denken aan ongeveer dertig procent van de jeugd en jong volwassenen (16 tot 35 jaar) die wel eens een keer lachgas gebruiken.”

Groepsdruk

Voor drie andere meiden uit Helmond komt het verhaal bekender voor. Zodra het woord ‘lachgas’ valt, beginnen ze te knikken. “Ik zie het vrienden en vriendinnen wel eens doen. Niet in het echt, maar op Snapchat. Waarom? Ik denk dat ze het stoer vinden”, vertelt Lieke. Puck vult haar aan: “Het is denk ik ook een soort groepsdruk. Als jij het ook doet, hoor je erbij.” Haar vriendinnen knikken instemmend. Het gebruik van lachgas tijdens het uitgaan valt volgens hen wel mee. Lieke: “Op de snaps die ik krijg, zie ik dat ze het vooral thuis gebruiken. Nog voordat ze op stap gaan.” Lege patronen op straat zien ze eigenlijk nooit.

Risico’s

De risico’s van het gebruik van lachgas vallen volgens Bakkum mee. “Middelengebruik is natuurlijk nooit zonder risico. Maar zolang je het inhaleert via een ballon – en dat moet je écht doen, anders kunnen je longen bevriezen – zijn de risico’s redelijk beperkt.” Bakkum benadrukt wel dat lachgas geen gewoonte moet worden. “Als je elk weekend lachgas gaat gebruiken, gaan de risico’s omhoog. Uiteindelijk kun je een hersenbeschadiging oplopen. Maar meestal wordt lachgas een keer gebruikt op een feestje of Koningsdag en that’s it. Als het daar bij blijft, zijn de risico’s redelijk beperkt.”

Net buiten het centrum op een parkeerplaats staat een vuilnisman. Hij heeft een oranje pet op met Gemeente Helmond erop. Hij staat voor zijn vuilnisautootje te praten met een dorpsgenoot. “Ik kom ze regelmatig tegen, ja hoor”, antwoordt hij op de vraag of hij vaak lachgaspatronen moet opruimen. “Vooral op parkeerplaatsen. Vorige week lagen er daar nog een hoop.” Hij wijst naar een witte bestelbus die een meter of vijftig verderop staat. “Dan liggen ze daar bij elkaar. Een stuk of twintig in een doosje. Of in het park. Daar kom ik ze ook regelmatig tegen.”

Scheve gezichten

Toch heeft de populariteit een maximum, denkt Van Bakkum. Net zo normaal als alcohol zal het volgens haar nooit worden. “Ruim 90% van alle Nederlanders drinkt. Er zijn groepen jongeren die het heel normaal vinden om lachgas te gebruiken. Maar er zijn hij ook veel mensen die je aankijken en denken: jeetje wat zijn die nou weer aan het doen. Er zijn weinig mensen die het raar vinden als je een biertje drinkt. Terwijl, als je in een kroeg een lachgasballon gaat innemen denk ik dat je een hoop scheve gezichten krijgt.”