De Holleeder-affaire blijkt niet alleen voor de pers interessant te zijn, sterker nog; er is een zekere delegatie die ’s morgens voor dag en dauw al in de rij gaat staan om als eersten naar binnen te mogen. Gisteren vond in de zwaarbeveiligde rechtbank ‘De Bunker’ in Amsterdam Osdorp het tweede gedeelte van de getuigenis van Astrid Holleeder plaats.

Om 5.00 uur ’s morgens staat Jaap de Vries al in de rij. Vanuit Maartensdijk is dit de vijfde keer dat De Vries afreist naar Osdorp. Door het lezen van het boek Judas en De Kroongetuige raakte hij gefascineerd door de zaak. Een gelukje bij een ongeluk: doordat hij afgekeurd is om te werken kan hij nu naar elke rechtszaak. “Ik moest een hobby vinden en dit vind ik interessant.”

Saamhorigheid
Terwijl De Vries vertelt over de laatste keer wordt er vanaf achter in de rij zijn naam geroepen. “Ja, Jaap ik heb je wel gezien in de krant.” Lachend steekt hij zijn hand op. De Vries vindt het wel mooi: “De vorige keer was die knul er ook. Als ik me niet vergis komt hij helemaal uit Twente. De vorige keer had hij iemand anders mee.” Na navragen blijkt het verhaal van De Vries te kloppen. Ali Elhamoui komt uit Hengelo en heeft zijn zusje dit keer zover gekregen om met hem mee te gaan. “Half drie ‘s morgens zijn we vertrokken. Valt mee hoor, het is maar anderhalf uur rijden. We maken er meteen een uitje van. Vanavond gaan we ook in Amsterdam wat eten.”

De Vries stoot mij aan: “Goed opletten, die man die daar aankomt probeerde de vorige keer voor te dringen. Dat wordt hier echt niet getolereerd.”
En weer zijn De Vries’ zijn woorden waar. De man wordt door de groep gesommeerd achteraan te sluiten. Als de man het later op een andere manier probeert, krijgt hij de wind van voren van de vrouw voor hem. “Als je zo graag voor wil staan, dan had je hier maar vroeger moeten zijn.” Die opmerking doet de mensen vooraan in de rij gniffelen.
“Het is niet aardig, maar iedereen heeft zich aan dezelfde regels te houden. Daarbij: de rechtbank laat je niet eens naar binnen als je voordringt. Ze houden ons nu al in de gaten via de camera’s”, legt De Vries weer uit.

Voldoening
De Vries geeft toe dat hij dit keer twijfelt of hij nog wel een keer terug gaat naar zo’n zitting. “Ik vind zittingen leuk hoor, maar ik voel het nu wel in mijn rug. En die kou is echt niet leuk vandaag.” Hiervoor stak hij nog het verhaal af dat zodra je binnen bent die vijf uur wachttijd helemaal vergeet. Elhamoui is het daar wel mee eens. “Het is toch hartstikke interessant. Ik ben hier uit nieuwsgierigheid en als je dan die zaal in loopt, mooi man. Dat is echt een overwinning hoor.”

Toch willen ze die voldoening niet graag met de rest van de wereld delen. Wanneer EditieNL met de camera komt om mensen vragen te stellen keert de hele groep zijn rug richting de camera. Uiteindelijk weet de presentatrice de meisjes voor ons te overtuigen voor een klein interview. De Vries kijkt toe. “Ik heb nu al genoeg op camera gestaan”, zegt hij met een knipoog.

De woorden van De Vries zijn ditmaal niet veel waard: de aanhouder wint en de presentatrice strikt hem net voordat de hekken opengaan met de woorden: ‘Je had het beloofd.’ Als een volleerde cultfiguur antwoord De Vries in korte zinnen en loopt dan door. “Heeft ze het toch voor elkaar gekregen he.”

EditieNL krijgt De Vries toch zover om een interview af te geven. (c) Andreia da Silva


Overlevingspakket

Vooraan in de opgeschoven rij gaat er een pak rijstwafels open. De eigenaresse van het pak laat het rond gaan. Sommigen pakken er een. Elhamoui vindt het een goed idee om de volgende keer thermoskannen met drinken mee te nemen. “Verkoop ik gewoon een bakje voor een euro. Maak ik zo tweehonderd euro winst op een dag. Maar iedereen iets meenemen is ook een goed idee, als het maar niet via een Facebookgroep gaat, dan staan we hier dadelijk al om 01.00 uur ’s nachts.”

Eten en drinken is onmisbaar in de ochtendkou. De Vries heeft het in vergelijking met de anderen het rustig gehouden. “Ik heb twee ontbijtrepen bij me gestoken en er ligt een banaan voor na afloop in de auto.”
Anderen in de rij hebben gerust twee tassen met eten mee. Elhamoui heeft zijn zusje tientallen broodjes laten smeren vertelt hij lachend.

Goed voorbereid in de rij (c) Andreia da Silva

Rond een uur of 8.00 begint de rij hongerig te worden. Twee mensen naast ons vragen zich af of de Subway al open is en of ik dat even kan checken omdat niemand zijn telefoon mee heeft genomen. Ik moet ze teleurstellen, de Subway is niet open en dat geldt ook voor bezorgdiensten zoals Deliveroo.
Unaniem besluit de rij dat een foodtruck naast de rij een volgende keer niet zal misstaan.
“Laat ze de volgende keer maar met een karretje komen met eten. Ik lust wel een appeltaart met slagroom en lekker bakje koffie”, zegt De Vries vrolijk.


Warmte

In groepjes van vijf mogen er dan om half negen mensen naar binnen. Iedereen houdt elkaar goed in de gaten. De eerste vijf die naar binnen mogen is een groepje mannen. Twee daarvan zijn dakloos en hebben afgelopen nacht in een bosje dichtbij de rechtbank geslapen zodat ze als een van de eersten zouden zijn. De andere drie stonden vanmorgen om vier uur al in de rij. Hoewel ze elkaar in de rij afwisselden terwijl de anderen zich even opwarmden in de auto, kijken ze alsof ze zojuist de loterij gewonnen hebben.

Als de speurhond zijn werk heeft gedaan, gaat het hek open. (c) Andreia da Silva

De Vries heeft minder geluk met zijn nummer 12, de pers komt langzaam binnen druppelen. De regel is dat zij voor mogen en op basis daarvan geteld wordt hoeveel publiek er nog in kan. Inclusief de medewerkers van De Bunker, de familieleden van Holleeder, rechtspersonen en de pers mogen er maximaal 150 man in het gebouw aanwezig zijn. Elke keer als er iemand zich van de pers zich meldt gaat er een kleine schrik door de rij. Een jongen die vooraan staat houdt alles netjes bij. “Er zijn nu ongeveer twintig plaatsen voor ons”, stelt hij nadat hij de aanwezige pers door het raam geteld heeft.

Onvrede overstemt de groep wanneer een meisje in een rolstoel dat nummer 16 in de rij is, voorgelaten wordt door een cipier omdat ze de weg blokkeert. “Ik ga de volgende keer ook in een rolstoel hoor. Zij is nu aan het voordringen terwijl ze net aangaf dat echt niet te gaan doen.”
De Vries die helemaal bovenaan de trap staat werpt af en toe een blik richting mij om te kijken of ik nog wel leef. Ik lach als een boer met kiespijn en verklaar hem voor gek.
“Ach, de mens is een gek wezen. Ik weet echt niet of ik het nog wel allemaal waard vind. Dat moet ik morgen maar zien.” Helaas heb ik voor hem geen paracetamol om zijn rugklachten te verminderen. De meisjes naast ons hebben ze wel bij zich. “Jullie krijgen een gratis bakkie van mij als jullie binnenkomen”, grapt hij naar ze.


Slaapzaal

Als het 10.00 uur is krijgen De Vries en ik de eer om eindelijk ook naar binnen te mogen. Schoenen, sieraden en riemen moeten afgedaan worden. Per persoon word je erdoor gelaten. De verbazing wekt mij dat er geen identiteitscontrole plaatsvindt. We zijn eindelijk binnen en kunnen naar het toilet. De Vries blijft zoals hij de hele dag al heeft gedaan vriendelijk bij mij. De zitting is al begonnen als we onze plaats innemen. Een jongen die naast ons in de rij stond heeft de verwarming op mijn verzoek een standje hoger gezet. Het kost me echt veel moeite om niet in slaap te vallen. De Vries moedigt een powernap aan. “Ga maar slapen, ik maak je wel wakker zo.” Hoewel het aanbod heel aantrekkelijk klinkt hou ik mij groot en probeer ik de zaak te volgen.

Toegegeven: Astrid Holleeder is een vrouw met humor. “Meneer Janssen, iedereen die mij kent zou weten dat ik geen korte rokjes draag. Heeft u mijn benen weleens gezien? Dat kan ik de mensheid toch niet aandoen?” Die mening deelt de zaal ook. Zo nu en dan komt er een lachsalvo.

De slaap heeft van mij gewonnen realiseer ik me als het meisje naast me zegt: “Ligt ze nou echt te slapen?!” Met schaamrood op mijn kaken geef ik het maar toe.
Als ik de zaal rond kijk zie ik dat meer mensen die in de rij stonden aan het knikkebollen zijn. Ook het meisje dat mij betrapte, betrap ik erop dat ze het niet meer volhoudt. Weer die samenhorigheid.

Gratis
Wanneer advocaat Janssen een pauze verzoekt omdat hij de antwoorden van Astrid Holleeder te lang vindt duren, stroomt de zaal gecontroleerd leeg. Alle persoonlijke eigendommen moeten meegenomen worden uit de ruimte. De rij bij de koffieautomaat is net zolang als de pauze duurt. Pers, publiek en zelfs Janssen bewegen zich gemoedelijk door de ruimte. Onze buren trakteren ons op een Oreo bij de koffie. Een welkome sugarrush.

Hoe lang de pauze duurt wordt niet aangegeven. Voor sommigen was deze anderhalf uur getuigenis voldoende en die houden het voor gezien. Dit houdt in dat de eerste in de rij buiten weer naar binnen mogen. Elhamoui die met zijn zus nog aan het wachten was kom ik tegen. “Heb je nog meer vragen voor me?” Ik reageer dat hij genoeg te verduren heeft gehad van mij.

Als de zitting weer begint is ook de pers enigszins veranderd en John van de Heuvel is nergens meer te bekennen. Na een halfuur vraagt het OM om een overlegmoment en is dat voor mij de que om te gaan. Ik bedank iedereen die ik gesproken heb en vooral De Vries. Hij geeft mij zijn autosleutel om mijn spullen uit zijn auto te halen. Als ik naar buiten loop word ik meteen onderworpen aan de wachtende buiten, dezelfde personen die ’s ochtends voor probeerden te dringen. “Ga je nu al weg?” Om te pesten reageer ik dat ik alleen iets uit de auto moet halen. Gescheld volgt. Als ik mijn spullen uit de auto heb en terug wil lopen naar de rechtbank komt een cipier mij tegemoet. “Geef de sleutel maar hier, dan hoef je niet door de rij heen.”
Ik overhandig hem de sleutels. Als ik de straat uitloop merk ik pas echt hoe vermoeid ik ben. Het was leuk om de samenhorigheid en enthousiasme van deze mensen te ervaren, maar voor mij is dit niet weggelegd.