In Zweden zijn onderhandelingen gehouden die voor vrede in Jemen moesten zorgen. Dat is niet gelukt. De overleggen zijn tot niks uitgelopen en Jemen kampt nog steeds met één van de ergste burgeroorlogen in de geschiedenis. Een burgeroorlog is niet het enige waar de inwoners van Jemen mee worstelen. In het land heerst ook een hongersnood en kampt met een cholera-uitbraak. Hulporganisatie Save The Children schat dat er per dag zo’n 130 kinderen overlijden, vooral door ondervoeding. Iets wat weinig mensen weten. Op dit moment worden verschillende oorlogen gevoerd in het Midden-Oosten en dat kan ingewikkeld in elkaar zitten. 

Door Justin Phillips en Dirk Arts

In het Midden-Oosten zijn verschillende oorlogen bezig, maar bij de meeste zijn maar twee partijen betrokken. Saudi-Arabië en Iran zijn de twee landen die hun rijk telkens machtiger willen maken. Twee grootheden die strijden voor zoveel mogelijk invloed in het Midden-Oosten. Het zijn allebei landen die rijkdom vinden in de olie die zich onder hun grondgebied bevindt. Dat is een van de weinige dingen die de twee rivalen met elkaar gemeen hebben. Op politiek en religieus gebied is het verschil gevaarlijk groot.

Koude oorlog

Twee verschillende religieuze stromingen van de islam veroorzaken een groot conflict in het Midden-Oosten. Saudi-Arabië is overwegend Soennitisch terwijl Iran Sjiitisch is. Veel van de oorlogen worden gevoerd door strijders van deze geloofsovertuigingen. En er is geen reden om te stoppen met vechten. De twee groepen worden namelijk allebei financieel gesupport. Saudi-Arabië stuurt geld en wapens naar de Soennieten en Iran financiert de Sjiieten.

Hierdoor voeren Iran en Saudi-Arabië geen oorlog in hun eigen landen, maar doen ze dit door middel van ‘proxy-wars’. Dit zijn oorlogen in bijvoorbeeld Irak en Syrië, waarin Saudi-Arabië en Iran, via andere partijen, vechten voor het grondgebied en de macht.

Groen is Soennitisch, Rood is Sjiitisch.

een gecompliceerde situatie        

Zo’n proxy-war speelt zich op dit moment af in Jemen. Daar strijden de, door Iran gesteunde, Houthi-rebellen tegen een coalitie die wordt geleid door Saudi-Arabië. Lennart Hofman is een van de weinige Nederlandse journalisten die in Jemen is geweest.

Het is erg lastig om Jemen in te gaan en om uit het land te vluchten. Iets wat Hofman kan bevestigen. Het heeft hem anderhalf jaar en veertien duizend euro gekost om in het gebied te komen. Daarbij moest hij meer dan 200 documenten aanvragen of tekenen. Toen hij uiteindelijk binnen was, liep hij uiteraard groot gevaar.

1 op de 27 miljoen                                                                                                                   

Vluchten uit Jemen is ook geen pretje. Zo vertelt Jamal Badr dat hij geluk heeft gehad. Twee weken voor het vliegveld in de hoofdstad sloot, vertrok hij.  Samen met zijn vrouw heeft hij een leven opgebouwd en hij is één van de weinige Jemenitische vluchtelingen in Nederland.

“Ofcourse Saudi-Arabia is doing bad things, but so is Iran.” Jamal Badr

Voor Hofman is de uiteindelijke uitkomst in het land stressvol geweest. Hij heeft een bijzondere eerste indruk en ziet niet wat hij had verwacht.

 

Vredesonderhandelingen

Dat de oorlog in Jemen ontzettend complex is, is inmiddels wel duidelijk. Maar hoe dichtbij is een vredesakkoord eigenlijk? Als er in een oorlog een duidelijke winnaar is zijn vredesonderhandelingen simpel, dan weet iedereen wie de kaarten uitdeelt. Maar in Jemen is er niemand echt aan het winnen. Joran Brons, politicoloog, legt uit wat er in zo’n geval voor succesvolle vredesonderhandelingen nodig is. “Beide partijen moeten zich in een ‘mutually hurting stalemate’ bevinden. Dat wil zeggen dat de partijen zoveel pijn ervaren dat het voortzetten van het conflict nadeliger is dan vrede sluiten. Die pijn kan zich uiten in veel verschillende factoren onder andere: draagvlak onder de bevolking, de staat van het leger, schade aan de economie en internationale druk.”

Toch moet je oppassen met het ‘forceren’ van een vrede zegt Brons. “Je moet er wel rekening mee houden dat een een vrede forceren niet altijd de oplossing is. Als een conflict nog niet is ‘uitgevochten’ kan na het sluiten van een vredesakkoord de vlam zo weer in de pan slaan. Dit noem je negatieve vrede.”

Wortels en stokken

Maar wat kan de internationale gemeenschap eigenlijk doen om vrede te realiseren? “Er zijn eigenlijk twee manieren, je hebt ‘carrots’ en je hebt ‘sticks’. Een carrot is een beloning, je kan bijvoorbeeld een partij beloven dat wanneer zij vrede sluiten je helpt bij de wederopbouw van het land. Sticks zijn straffen, hierbij moet je denken aan economische sancties en in extreme gevallen militair ingrijpen. Internationale organisaties zoals de Verenigde Naties kunnen voornamelijk carrots uitdelen, belonen dus. Soms zie je ook dat er door internationaal ingrijpen een conflict juist langer duurt. Kijk maar naar Syrië, doordat partijen aan beide kanten steun krijgen van verschillende landen zijn er de middelen en het geld om het conflict voort te laten duren. Er ontstaat dan geen ‘mutually hurting stalemate’ omdat een deel van de pijn wordt weggenomen door die landen.” De rol van Nederland is beperkt bij onderhandelingen. “Nederland spreekt vaak met andere landen af wat de koers is die wordt gevaren en doet weinig op eigen houtje”. Zegt Joran.

Een einde is nog niet inzicht. De vredesonderhandelingen zijn niet goed afgelopen. Verschillende partijen willen niet meewerken en zien geen vooruitzicht. Ook Hofman en de Regt hebben hier een mening over.

Jamal Badr: