Bert van Marwijk mag als nieuwe bondscoach de Verenigde Arabische Emiraten naar het WK van 2022 gaan helpen. Een buitenlandse bondscoach dus, werkt dat?

Vera Pauw, voormalig bondscoach van het Nederlands vrouwenelftal, heeft zelf de nodige ervaring. Ze was bondscoach van zowel Schotland, Rusland als Zuid-Afrika en is nu technisch adviseur van de Thaise vrouwen. “Als bondscoach moet je technisch goed zijn. Je moet je team in een korte tijd verder kunnen brengen. Daarvoor moet je de structuur van het spel goed kennen. Je kan als bondscoach namelijk niet de keuzes maken die je bij een club wel kan maken, zoals het kopen van spelers om je favoriete speelstijl te gaan spelen. Je moet als bondscoach daarom uiterst flexibel zijn, al helemaal als je een ‘buitenlands team’ coacht.”

Moeilijkheidsgraad
Bij valkuilen van een buitenlands bondscoachschap, kun je denken aan een taalbarrière. Een wereldtaal als Engels spreken, werkt niet voor iedereen, waardoor er nog wel eens wordt gekozen voor een tolk. Pauw heeft met beide opties ervaring. “In Rusland werkte ik met een tolk en in Thailand nu ook. Met een tolk moet je ervan uitgaan dat alles langer duurt. Je kan niet langer even snel iets roepen.” Dat dit de situatie soms bemoeilijkt beseft Pauw maar al te goed. “Je moet jezelf bewust zijn van de situatie en extra goed nadenken hoe je dingen eenvoudig wil zeggen. Daarbij werkt ook niet altijd elke tolk even goed. Ik heb tijdens FIFA cursussen die ik over de wereld gaf vaak gehad dat ik een tolk toegewezen kreeg zonder enige coachervaring. Dat werkt dan niet: die kan geen voetbaltaal vertalen.”

Gast
Er zitten ook voordelen aan het hebben van een coach met een andere nationaliteit. “Een enorm groot voordeel is de cultuur die jij zelf meeneemt en die de spelers meenemen. Diversiteit brengt je altijd verder. Ik neem mijn achtergrond en mijn cultuur mee naar zo’n team, terwijl ik mezelf er wel van bewust ben dat dat niet ‘de waarheid’ is. Mijn uitgangspunt als ik naar het buitenland ga, is dan ook: ik ben te gast, dus ik pas me aan. Natuurlijk wel tot op zekere hoogte, want ik heb ook grenzen.”

Diversiteit
Dat diversiteit benut kan worden, blijkt uit de ervaringen van Pauw in Zuid-Afrika. “Zuid-Afrika was voor mij echt een succesverhaal. Binnen dat team zaten acht verschillende culturen, uit allemaal verschillende tribes uit de black community, maar ook colored players en white players. Zuid-Afrika wordt niet voor niets de rainbowcountry genoemd. Je moet dan wel echt kennis en vaardigheden in huis hebben om hiermee om te gaan, om zo’n team te binden. Dat elftal heeft uiteindelijk zo’n ontzettend hechte band gekregen. We zijn destijds zo boven onszelf uitgestegen. En dat allemaal, dankzij onze diversiteit.”

Combinatie
Culturen met elkaar kunnen verbinden, zorgt niet automatisch voor een match tussen jou en je ploeg. “Natuurlijk zitten er ook mismatches tussen. Ik heb dat nog niet meegemaakt als bondscoach, maar ik kan wel een voorbeeld geven van een ervaring in mijn tijd als clubcoach bij Houston Dash. Het team dat ik daar trainde was voor mij geen match door de mentaliteit van het team. Ze vonden de fotoshoot voor, tijdens of na de wedstrijd belangrijker dan de wedstrijd zelf.” Pauw probeert mismatches te minimaliseren door te beginnen met een contract van maar één jaar. “Ik wil eerst weten of het een passende combinatie is. Ik wil graag met mensen werken die beter willen worden. Mensen die alles uit zichzelf willen halen. Matcht dit niet met het team, dan verleng ik dat contract  niet.”