Hoogleraar Mediastudies en Brexit-expert Mark Deuze verhuist tegen de stroom in naar Engeland. Hij vertelt over het heden en de toekomst van het Verenigd Koninkrijk. 

Wanneer gevraagd wordt naar de huidige situatie in het parlement, giechelt Deuze. “Van de buitenkant in ieder geval erg chaotisch. Elke week lijkt er weer iets groots aan de hand, maar uiteindelijk gebeurt er telkens niet veel. Je merkt het ook op straat. Het dagenlange overleg waar nauwelijks besluiten worden genomen resulteert in verwarring onder de Britten. Iedereen die je spreekt, heeft er helemaal genoeg van. Niemand volgt het Brexit-nieuws meer. Het is een totale zooi. Iedereen denkt: het zal allemaal wel.”

De onderhandelingen verlopen op deze manier, omdat elke betrokkene het vertrek uit de EU anders wil regelen. “Het probleem is dat Theresa May vanuit twee kanten onredelijke eisen krijgt”, vertelt Deuze. “De EU en het parlement willen beide hun zin en May zit daar muurvast tussenin. Op het moment dat er iets anders wordt bedacht, ga je namelijk teveel naar de ene of naar de andere kant leunen. Het Britse parlement en het volk vinden de deal die May eerder sloot echter niks: dit is niet waar ze voor gestemd hebben.

De EU zegt echter: je kunt niet weggaan en dan toch bepaalde voordeeltjes meepikken. Zij moeten daarin streng zijn en het Verenigd Koninkrijk tot voorbeeld maken, anders stappen er veel meer landen uit de EU en valt het geheel uit elkaar. Iedereen is zijn politieke hachje aan het redden en zo komt er voor de burger in de praktijk niks van terecht.”

No-deal scenario

Een no-deal was een tijd lang absoluut geen optie, maar het lijkt erop dat dat aan het veranderen is. “Eerlijk gezegd is er geen pijl meer op te trekken. In het Lagerhuis is er duidelijk gestemd tegen een no-deal, maar dat is slechts de Engelse kant. Wat we zien is dat de EU eigenlijk het uittreed-proces heeft overgenomen. Dat doen ze door te zeggen: je krijgt uitstel van het vertek, mits May’s deal door het parlement komt. Anders is het een no-deal.”

“Engeland is best wel naïef, misschien zelfs bewust naïef, als het gaat om hun plek in de wereldeconomie. Door hun eilandmentaliteit denken ze dat ze een autonoom orgaan zijn en de EU niet nodig hebben. De relatie met de EU en de rest van de wereld wordt voor lief genomen, terwijl het Verenigd Koninkrijk niet doorheeft dat ze de EU hard nodig heeft.”

Toch zeggen veel Britten niet zo te zitten met de nadelen die de Brexit tot gevolg heeft. “Een halflege supermarkt maakt veel Britten niet uit. Dat is voor ons raar om te bedenken, maar zij hechten meer waarde aan hun zelfstandigheid dan deze ‘luxe’. Het maakt niet eens uit of je een Conservatieve of Labour- stemmer bent: de eilandmentaliteit is het allersterkst.

Geen goede uitweg mogelijk

Een toekomst waar iedereen wint, is onmogelijk. “De een wil alle banden verbreken, de ander vindt dat te radicaal. En dan hebben we nog de helft van Brittannië die de hele Brexit niet eens ziet zitten.”

“Wanneer je een nieuw referendum zou houden, denk ik dat je dezelfde uitslag als bij het eerste referendum krijgt, maar dan omgekeerd. Vergis je niet: er zijn nog steeds meer dan genoeg Engelsen die weg willen. Hieraan zie je meteen het gevaar van zo’n referendum. Wanneer de meningen zo verschillend zijn, bereik je niks. Je scheurt slechts het land uit elkaar.”

Bekijk hier hoe de Brexit tot stand is gekomen: