Door Stefan Rietjens en Luuk van den Einden

Van een stortbad met ijswater voor het goede doel tot wasmiddelpods opeten: internetchallenges bestaan in alle mogelijke vormen. Op social media zijn ze mateloos populair. Tieners doen ze graag na, maar lijken de gevaren niet te zien. De Nieuwsredactie bedacht zelfs haar eigen challenge: de Grote Gouden Boog Burger-challenge.

Jongeren houden van challenges. Bijna iedereen heeft er weleens aan meegedaan. De reden dat jongeren dit doen, is een psychologisch spelletje. “Tieners en pubers halen hun zelfbeeld uit sociale contacten”, vertelt Anne-Minke Mulder, orthopedagoog van PsychoWijs. “Erbij horen is ontzettend belangrijk, maar ook heel gevoelig. Als bij zo’n challenge iedereen meedoet en jij niet, dan is de kans groter dat je niet bij de groep hoort en dat risico willen jongeren niet lopen.”

Volgens Mulder doen jongeren mee door groepsdruk. De een is daar gevoeliger voor dan de ander. “Het heeft met zelfvertrouwen te maken, maar ook met je karakter. Je hebt tieners die liever de achtergrond opzoeken en rustig meelopen. Daarnaast heb je kinderen die wel op de voorgrond treden en dit soort challenges aanzwengelen.”

Ouders
Met je ouders overleggen als je een toffe video voor je Insta wilt maken, is niet cool. Toch geeft de orthopedagoog het advies om het wel te doen. “Ouders kunnen tieners begeleiden door over de gevolgen te praten. Zo was er een challenge waarbij je zoveel mogelijk spekjes in je mond moest stoppen: the Chubby Bunny-challenge. Als een kind aangeeft dat hij of zij dat leuk vindt en wil doen, is het verstandig om het daarover te hebben.”

“Als ouder moet je veel open vragen stellen en kijken of kinderen er de problemen of consequenties van inzien”, gaat Mulder verder. De hersenen van een jong iemand zijn namelijk pas na 21 jaar volledig ontwikkeld. Hierdoor kunnen jongeren die challenges uitvoeren de langetermijngevolgen er slecht van inschatten. “Als ouder moet je ervoor zorgen dat je goed in gesprek blijft en doorhebt wat er online allemaal gebeurt. Dit hoort ook bij de media-opvoeding van je kind.”

Uitdagingen bestonden al vóór het internet, maar pas sinds de komst van social media worden challenges massaal gedeeld. Daardoor zijn ze meerdere malen in het nieuws geweest. Wat gebeurde er in de afgelopen jaren ook alweer op het gebied van challenges?
(Tekst gaat door onder de afbeelding)

Geert en Anita Reynders uit Arkel hadden nooit gedacht dat hun 16-jarige zoon Tim een challenge zou doen. Pas toen Tim om het leven kwam door een choke challenge kwamen Geert en Anita in aanraking met challenges. Ze richtten Stichting Tegen Internetmisstanden (T.I.M.) op om anderen voor de gevaren van challenges te kunnen waarschuwen.

Kindercoach Esther Peijnenburg legt uit hoe ouders hun kinderen kunnen leren om bewust na te denken over challenges.
(Tekst gaat door onder het audiobestand)

Social media
Challenges zijn niet alleen van deze tijd. Vroeger op de speelplaats werd iedereen weleens uitgedaagd om iets stoms te doen. Via social media gaat het veel sneller. Social media-expert Dennis de Winter van RauwCC vertelt hier meer over. “Op social media doen veel influencers mee aan challenges. Dat zijn mensen waar jongeren naar opkijken en daarom willen ze ook challenges doen.”

Ook de nadelen zijn bij hem bekend. “Het grote probleem is FOMO; the Fear Of Missing Out. Vooral bij jongere doelgroepen is dat gevoel vaak heel sterk.”

De schuldige?
Het grote succes van een challenge zit volgens de social media-expert in wie hem deelt. “Als influencers met veel volgers zo’n challenge oppakken, dan gaat het hard. Het ligt er ook aan wat voor challenge het is. De ALS Ice Bucket-challenge ging heel goed. Dat kwam mede doordat er een goed doel achter zat en veel bekende mensen eraan meededen.”

Op social media worden al deze challenges massaal gedeeld. Is social media dan ook schuldig aan de slachtoffers van deze filmpjes? De Winter: “Je kunt daar social media niet de schuld van geven. Social media spelen wel een rol, maar het is niet de basis van het probleem.” Hij refereert hierbij aan het schietincident in Christchurch. “Die aanslag werd verspreid op social media. Hoe kan je dat voorkomen? Het is heel moeilijk om zoiets te controleren.”

Volgens De Winter komt het ook op jezelf aan. “Als maatschappij zijn we ook verantwoordelijk. Doen we mee of niet? Op social media kun je elkaar opfokken en daardoor kunnen ouders hun kinderen moeilijker waarschuwen.”

Hoe bedenk je een goede challenge? Wij namen de proef op de som en bedachten onze eigen challenge. Maar is die ook haalbaar?

De Grote Gouden Boog Burger-challenge from Luuk van den Einden on Vimeo.