Door Jurre van Breugel en Valerie van Vliet

‘Make a lucky roll’. Grote kans dat je die opmerking eerder gehoord hebt, in Stranger Things bijvoorbeeld. In de populaire Netflix-serie spelen de personages Mike, Will, Lucas en Dustin een avontuur in Dungeons and Dragons (D&D). In deze Table-Top Role Playing Game (TRPG) neemt elk van de jongens een fantasierol aan. Zo kunnen ze en dwerg, magiër of elf spelen. Het kan allemaal.

Voor we beginnen; wat is D&D nou eigenlijk?

Tekst gaat verder onder de tool.

Misschien verbaasde je jezelf over het bordspel dat de tieners spelen, maar in 1983, en daar speelt ‘Stranger Things’ zich af, was Dungeons and Dragons razend populair onder scholieren en studenten.

Waar het allemaal begon
Dungeons and Dragons vindt haar begin in 1974, toen Gary Gygax en Dave Anderson samen de basis legden voor de Dungeons&Dragons. Dat we tegenwoordig kennen uit Stranger Things of het ‘Griffons and Gargouilles’ uit Riverdale. Gygax was in de jaren zestig veel bezig met de ‘Kriegspiele’, militaristische bordspelen waarbij met miniaturen geschoven werd. Zie het als een soort risk, of het moderne Warhammer. Waar de Kriegspiele vroeger een middel waren om officieren te trainen, had Gygax geen militaire achtergrond. Hij was een student met een voorliefde voor de middeleeuwen. Zijn passie kon hij niet kwijt in de toenmalige variant van de Kriegspiele. Daarom begon hij zijn eigen subgenre: De Castle and Crusade Society. De variant sloeg niet aan, waardoor Gygax naar andere toevoegingen voor zijn spel moest zoeken. Die extra touch vond hij in de magie. Zo werd zijn latere spel Chainmail: Rules for Medieval Miniatures een groot succes. Maar Gygax had nog steeds een Kriegspiele ontworpen, en geen Role-Playing Game. In Chainmail: Rules for Medieval Miniatures lag de nadruk nog op het spelen van (middeleeuwse) veldslagen en waren de role-playing en het sociale aspect van een RPG nog ver te zoeken.Dat veranderde toen hij Dave Anderson ontmoette. Anderson had al succesvolle scenario’s geschreven voor kleinschalige RPG’s. De mannen besloten de spellen te vermengen met elkaar.De basis van Dungeons&Dragons én de moderne RPG is geboren.

Dungeons&Dragons heeft haar bestaan niet alleen te danken aan Gygax’ passie voor de middeleeuwen. Zo beargumenteert professor in de Comparative arts and Media studies Connie Veugen in haar paper “Here be dragons: voorgeschiedenis en ontstaan van adventure games”.
“Vooral auteurs van de eerste generatie adventure en Role Playing Games zijn schatplichtig aan de werken van Tolkien.…Om de interesse van de leden vast te houden besloot Gygax, geinspireerd door de werken van Tolkien, Fritz Lieber en Robert E. Howard,
fantasy elementen, zoals magiérs in de regels van het spel in te bouwen…”
De invloed van Tolkien’s werken op D&D kan dan ook niet onderschat worden.
Schrijver Terry Pratchett omschreef het als volgt:”…Tolkien influenced everyone that came after. He set his stamp on the genre so heavily that there is an echo of it even now…”

Geeks worden mainstream
Volgens Jan-Willem van den Broek is het lastig in te schatten hoe de moderne RPG eruit zou zien zonder de invloed van D&D.” De RPG’s die we tegenwoordig spelen hebben zoveel vorm en speelstijl vanuit D&D gekregen. Het is erg lastig om te bedenken hoe een RPG er tegenwoordig uit zou zien zonder Dungeons&Dragons.” Zelf speelt Van den Broek al sinds zijn studententijd. Een goede twintig jaar geleden begon hij samen met zijn vrienden D&D te spelen en nog steeds ontmoeten ze elkaar iedere week voor een queste of campaign. “Tegenwoordig praten we tijdens D&D vooral bij met een hapje en een drankje maar het spel gaat voor ons eigenlijk nooit vervelen.” Van den Broek merkt op dat niet alleen de moderne RPG’s elementen uit D&D hebben overgenomen maar dat de invloed van Dungeons&Dragons een veel grotere invloed heeft op de maatschappij. “Denk bijvoorbeeld eens aan de gehele vibe rondom het spel. Waar D&D ooit echt alleen een spel voor nerds was is dat nu totaal anders. Ook dank aan het internet daarvoor . Dungeons&Dragons is tegenwoordig populairder dan ooit! Niet alleen is het spel toegankelijker maar het is ook ‘cooler’ geworden. Mede dankzij Celebs zoals Terry Crews en Vin Diesel die toegeven D&D te spelen.” Zo kan een geeky spel mainstream worden.

Sinds 2014 is de vijfde editie van D&D speelbaar. De nieuwe editie geeft D&D een goede boost, onderstreept Patrick Leenders. Hij heeft zelf jarenlang D&D gespeeld en werkt tegenwoordig in spellenspeciaalzaak ‘De Dobbelsteen ’ in ‘s-Hertogenbosch. “De boeken zijn écht niet aan te slepen. D&D is weer helemaal terug. Waar veel spelers na editie vier afhaakten of overstapten naar vergelijkbare RPG-spellen zoals Pathfinder, brengt editie vijf weer mensen terug bij D&D.” Van den Broek heeft de overstap naar Pathfinder nooit gemaakt maar beaamt dat het spel de RPG-ervaring bood die D&D miste. ”Op zich is er niet zoveel verschil tussen beide spellen. Alleen had D&D voor veel mensen (2014, red.) teveel regeltjes en rekenwerk. Leenders ziet wel een duidelijke reden voor de terugkerende populariteit van het Dungeons en Dragons. “Na de misser van editie vier is het spel flink op de schop genomen. Regels werden aangepast en er werd geluisterd naar feedback van D&d-spelers.”

Over een periode van twee jaar ontving en bekeek D&D-uitgever Wizards of the coast ruim 75.000 reacties van spelers en Dungeon Masters. Van den Broek denk dat de invloed van D&D echter nog veel verder gaat dan het ondersteunen van andere RPG’s. “Denk aan series zoals Stranger Things die D&D introduceren aan een totaal nieuwe generatie , maar ook moderne first-person shooters (FPS) of de Multiplayer Online Battle Arena (MOBA). Spellen zoals Skyrim bieden nu ook draken en characterdesign. Waar halen ze dat vandaan? D&D!”

Critcal Role en de toekomst van D&D
Een andere belangrijke invloed in de moderne D&D-gemeenschap is het YouTube-kanaal ‘Critical Role’. Hier spelen een aantal professionele stemacteurs samen D&D. Het kanaal wordt door hun volgers geprezen om haar aantrekkelijke Role-Playing en is een inspiratie voor veel Dungeon Masters. Haar invloed op de moderne D&D-gemeenschap bleek toen Critical Role een Kickstartercampagne begon om zelf geanimeerde D&D afleveringen te maken . Het streefdoel was 750.000 US Dollar. Binnen korte tijd doneerden ruim 88.000 mensen een whopping 11.000.000 Dollar waarmee de toekomst van Critical Role voor de komende jaren veiliggesteld was.

De toekomst van D&D ziet Van den Broek positief tegemoet. ”Het spel is zelf volwassener geworden over de jaren . De massahysterie in de jaren 80 (De verdwijning van James Egbert na een avond D&D, hij bleek weggelopen te zijn, red.) heeft de makers kritisch naar het spel laten kijken. Het spel is tegenwoordig toegankelijker en steeds meer mensen spelen daardoor D&D, waaronder veel studenten. Ook Leenders ziet de toename van jonge spelers. “D&D is misschien nog een beetje een mannending maar steeds meer vrouwen spelen het. Ook jongeren komen vaker langs voor D&D.”

Luister hier of Dungeons&Dragons ook iets is voor jou.