Afgelopen december is in Hongarije de zogenoemde slavenwet aangenomen. Een wet die werkgevers de mogelijkheid biedt om hun mensen 400 uur per jaar over te laten werken. De wet riep logischerwijs veel woede op bij vakbonden en oppositiepartijen. Maar volgens professor internationale politieke economie Laszlo Csaba verandert er niet zo bijzonder veel. “De slavenwet legaliseert al aan de gang zijnde praktijken.”

Vierhonderd uur! Als je dat gaat terugrekenen kom je op 8 uur per week extra uit. Een vrije zaterdag zal er voor de hard werkende Hongaar dan ook niet snel meer inzitten. Overwerken is inderdaad geen onbekend verschijnsel voor Hongaren, het aantal lag namelijk eerst op 250 uur per jaar. Toch zorgde de invoering van de wet voor een hoop opschudding in Hongarije, tot verbazing van Csaba. “De slavenwet is niks nieuws. Het komt nu officieel in het wetboek terecht, maar in de private sector is het gebruikelijk om rond de 60 uur in een week te maken.”

“Het staat nu op papier, maar in de werkelijkheid was 60 uur per week werken in bepaalde sectoren al de norm”

Geen boost
Waar al snel gedacht wordt, hoe meer uren er worden gedraaid in een bedrijf, hoe meer geld er in het laatje komt, voorspelt Csaba dat de slavenwet geen boost zal geven aan de Hongaarse economie. “Ten eerste zijn de werkomstandigheden in de private sector soms al slechter, en ten tweede zul je deze regel niet doorgedrukt krijgen in de private sector. Mensen met beperkte vaardigheden en beperkte motivatie gaan niet meer werken omdat je de wet herschrijft.”

Vrije hand
De wet is vooral in het leven geroepen om Duitse autofabrikanten zoals Audi, BMW en Mercedes te vriend te houden. Daarnaast probeert de nogal beruchte premier Viktor Orban buitenlandse multinationals hiermee naar Hongarije te lokken. “Zij hebben altijd al een vrije hand gehad wat betreft het omgaan met hun werknemers”, vertelt Csaba. “Buitenlandse bedrijven kunnen veel hardere werkomstandigheden doorvoeren in Hongarije dan in West-Europa.”

Ploeteraars
Dat ligt volgens hem aan de fanatieke instelling van de Hongaarse bevolking. “Zij werken zich in weekenden nog te pletter, en dat vind je nergens anders.” Bij de meeste multinationals is het zelfs een standaard om op vrijdagen, zaterdagen en zondagen gewoon door te zwoegen. Csaba geeft daarnaast wel aan dat het in de publieke sector anders ligt. “Daar is het meer een uitzondering dan een regel om overuren te draaien.” Hij verwacht dat de slavenwet hier weinig aan gaat veranderen. “Het is vooral een signaal dat de regering grote bedrijven een helpende hand biedt.”

Bovendien krijgen werknemers door de wet straks pas na drie jaar hun overuren uitbetaald in plaats van één. Iets wat wij als Nederlanders ons niet voor kunnen stellen. Maar Csaba licht de aanpassing toe: “Mensen veranderen hier heel snel van baan. Het gemiddelde ligt op ongeveer twee jaar.” Bijzonder laag als je het vergelijkt met andere landen. Voor werkgevers is het daarom een enorme uitdaging om goed personeel te behouden. Hierdoor probeert de regering de tijdsduur dat iemand ergens werkt te verlengen.

“Mensen switchen hier na gemiddeld twee jaar van baan”

Pissige studenten
Duizenden Hongaren konden zich hier niet bepaald in vinden. Zij protesteerden eind 2018 massaal tegen de invoering van de wet. Tussen hun stonden voornamelijk studenten, geeft de hoogleraar internationaal politieke economie aan. “Bijna geen werkgevers, want zij waren geïntimideerd en bang om hun baan te verliezen.”

Csaba legt uit waarom er dan voornamelijk jongeren aanwezig waren bij de demonstraties. “De slavenwet verslechtert hun onderhandelingspositie op de arbeidsmarkt.” Hij verwacht namelijk dat 25 tot 30 procent van de studenten naar de publieke sector zal gaan. En daar is het geen pretje. Waar je bij de private sector nog een redelijk inkomen hebt en enkele voordelen krijgt zoals een auto van de zaak, zul je het in de publieke sector zonder dit alles moeten doen maar wel met dezelfde zware omstandigheden. En dat pikken studenten allesbehalve. Voor een groot deel van de jongeren is de niet zo rooskleurige toekomst in Hongarije zelfs een reden om te vertrekken.

Goedkope oplossing
Laszlo Csaba is onder meer professor op twee hoog aangeschreven universiteiten in Boedapest, de CEU en de Corvinus University. Hij geeft les aan veel slimme en ambitieuze studenten en weet wat er onder deze generatie speelt. Ondanks de grote ontevredenheid die er heerst zegt Csaba dat de meeste afgestudeerden van de CEU toch in de regio blijven. “Hongaarse studenten gaan naar een multinationale corporatie, internationale organisatie of een bank. Ze eindigen dus vooral in de businesswereld.”

Hij ziet wel een probleem bij de Corvinus Universiteit, en dan met name bij de beste van de klas. “Zij willen al in vroege stadia het land verlaten.” De regering geeft hier niks om. Maar dat zouden ze volgens de professor zeker wel moeten doen. Want voornamelijk in het hogere segment van de arbeidsmarkt is er een tekort aan gekwalificeerd personeel.

En daar brengt de slavenwet weinig tegen in, benadrukt de professor nogmaals. “Het is een goedkope oplossing voor een complex probleem.” Waar de Hongaren dus juist meer moeten gaan werken, denkt Csaba dat de slavenwet niet gaat werken.