Gibraltar: het is een strategisch gelegen stukje grond daar onderaan Spanje. Via de straat van Gibraltar bereik je vanuit de Atlantische Oceaan het Mediterraanse gebied. Niet gek dus, dat er al jaren om gestreden wordt. Dit begon ooit bij de Moren. Waar voorheen voornamelijk werd gestreden om Andalusië, zagen de Moren potentie in The Rock, zoals Gibraltar ook wel wordt genoemd. Tito Valejo Smith, een native van Gibraltar en historicus van beroep, vertelt hoe het zijn land door de jaren heen verging.

Door: Annemijn van Langeveld en Marit Koopmanschap

“De naam Gibraltar komt van Tariq, de Moorse legerleider. Ze zeggen dat Gibraltar naar hem vernoemd is, maar dat geloof ik niet. Tariq was een moslim en de islam verbiedt het om een gebied te vernoemen naar een persoon. Dus dat mocht Tariq ook niet. Ik denk dat híj daarom naar Gibraltar vernoemd is. Maar goed, de Moren dus. Terwijl andere bevolkingsgroepen meer zagen in het rivierrijke gebied in Andalusië, zagen de Moren wel iets in het stukje grond van Gibraltar. Ze wilden het stuk land gebruiken als fort, vanuit waar ze andere invasies konden voorbereiden. Zij brachten eveneens het islamitische geloof met zich mee.”

Tito Vallejo Smith

De Moren verlieten het kleine stukje land zo’n 700 jaar later weer. “De Spanjaarden namen het over. Isabella en Ferdinand, het katholieke koningspaar, waren destijds aan de macht in Spanje. Zij begonnen dan ook de inquisitie in Gibraltar, waar toen erg veel Joden woonden. De Moren waren al die jaren erg tolerant geweest wat betreft religie. Zij vonden het heel simpel. ‘Je wil jouw god aanbieden? Prima, voor een leuke belastingprijs mag dat.’ Er waren dan weer veel joden die dit op een slimme manier omzeilden: ze veranderden hun Joodse namen naar Arabische namen, waardoor ze van de radar verdwenen. Zo kennen we hier veel joden genaamd Hassan of Abudaram. Uiteindelijk bleven alleen marano’s over op Gibraltar. Marano betekent varken. Zo werden degenen genoemd die zich bekeerden tot het Christendom om zo in Gibraltar te kunnen blijven wonen.”

De Spanjaarden bleven aan de macht, totdat de Britten hier genoeg van hadden. Zij zagen wel iets in het kleine stukje land in het zuiden van Europa. Samen met de Nederlanders trokken zij erop uit om Gibraltar te veroveren. Dit lukte. “In Gibraltar is de plek Utrecht in Nederland erg bekend. Waarom? Omdat wij ons stukje Britse land te danken hebben aan de Vrede van Utrecht, die in 1713 werd gesloten.”

In Gibraltar bruiste het ondertussen van de werkgelegenheid. Dit merkte ook het buitenland op. “La Línea de Concepcion, het kleine Spaanse dorpje net over de grens bij Gibraltar, bestond destijds nog niet, dat was een soort niemandsland. De Spanjaarden die in Gibraltar werkten, zetten daar tent op om makkelijk over de grens te komen. Wonen in Gibraltar mocht namelijk alleen als je een Britse identiteit had. Als Gibraltarezen dan aan de Spanjaarden vroegen: waar woon je? Dan zei men: in de llano. Hiermee werd het platte stuk tussen de berg en Gibraltar mee bedoeld. En daar komt ook weer de taal van de Gibraltarezen vandaan: men spreekt hier llanito.”

Inmiddels is het kleine stukje land alweer jaren Brits en dit hopen ze te blijven. Ze gaan waar het Verenigd Koninkrijk staat en als dat uit de EU gaan betekent, dan maar uit de EU. “Bij Spanje horen staat de komende jaren in ieder geval zeker niet meer op de planning.”