De ‘slavenwet’ in Hongarije maakt deel uit van een groter probleem: 80.000 openstaande vacatures. De Hongaarse arbeidsmarkt schreeuwt om meer mensen, maar ze zijn nergens te vinden. Ondertussen raakt de economie oververhit en is het een kwestie van tijd voordat alles in elkaar zakt.

‘De cijfers zijn heel goed, maar de situatie is nog nooit zo slecht geweest’, vertelt Drs. Andras Vertes. De 65-jarige man is de voorzitter van GKI, een onafhankelijk economisch adviesbureau in Boedapest. Vol frustratie spreekt hij over een Hongarije vol corruptie en een economie die wordt gecontroleerd door de overheid. ‘Of Orbán zelf’, voegt hij grinnikend toe.

De Hongaarse economie heeft een dubbel gezicht. Op papier lijkt bijna alles geweldig. Het afgelopen kwartaal groeide de economie met 5.4 procent, het hoogste groeicijfer in heel Europa. Als je echter kijkt naar de oorzaken van die enorme groei, is het niet zo bijzonder.

Belachelijke belastingen en vier biljoen euro

Vier biljoen euro, dat is het getal wat Hongarije elk jaar ontvangt van de Europese Unie. ‘We houden wel maar drie biljoen euro over, want er gaat een gedeelte naar contributie’, zegt Vertes. Of het nou drie of vier biljoen euro is, het blijft een van de hoogste financieringsprojecten in Centraal-Europa dat wordt betaald in het Brussels kantoortje. Het is een van de drie elementen die de economie in Hongarije nog verder omhoogduwde.

‘En nu zit Hongarije op papier in een boost’

Het tweede element was de grote boost die zich in de rest van Europa plaatsvond. Vooral de auto-industrie deed het heel goed, wat een enorm deel uitmaakt van Hongarije. ‘Ze zorgen voor ongeveer 35 procent van het nationaal inkomen’, benoemt Vertes.

CC
Autofabrikant

De Hongaarse politiek speelde daar slim op in en verlaagde de bedrijvenbelasting naar slechts negen procent (lees: twintig procent in ‘belastingparadijs’ Nederland). Daardoor hadden de bedrijven meer te besteden, wat resulteerde in een gemiddelde Hongaarse loonsverhoging van tien procent. Niet alleen bij de autobedrijven.

Het zijn veel getallen, maar het komt neer op de EU-bijdrage, verhoogde lonen en investerende bedrijven. ‘En nu zit Hongarije op papier in een boost’, zegt Vertes.

Lege arbeidsplekken

De Hongaarse bevolking houdt de groei niet bij. Er zijn te weinig mensen om de arbeidsplekken te vullen. Het werkloosheidscijfer van Hongarije is slechts 3.5 procent en er zijn nog 80.000 vacatures te vullen. Dus wat nu? Een voor de hand liggende oplossing zijn arbeidsmigranten.

Wie een beetje weet wat er in Hongarije afspeelt, kent vast de premier Viktor Orbán. Hij staat bekent om zijn anti-migratiebeleid. Zo deed de premier de volgende uitspraak: ‘Als migratie een mensenrecht wordt, zal het de aarde vernietigen’.

CC
Migranten

Totale vernietiging of niet, Hongarije haalde vorig jaar ongeveer 140.000 migranten naar Hongarije. De helft hiervan zijn werkmigranten. ‘De regering houdt zijn mond erover, en doet alsof het niet gebeurd’, snuift Vertes. Hierdoor wordt een deel van het tekort opgelost, maar alleen op kort termijn. ‘Die zeventigduizend mensen zijn niet genoeg, er is geen andere oplossing dan automatisering’.

Goedkope handjes

Door de extreem conservatieve overheid zijn in automatisering de afgelopen jaren geen stappen gezet, wel achteruit. Er wordt nauwelijks geïnvesteerd in IT-opleidingen. Hoge nood was er ook niet. ‘De Hongaarse lonen waren eerst zo laag, dat het goedkoper was om nog met ‘handen’ te werken in plaats van machines’. Een groot deel van de tekorten kan op die manier worden opgelost. ‘Ze maken daar nu eerste stappen in, maar het gaat nog te langzaam.’

‘Je wil niet weten hoeveel corruptie er is op de Hongaarse markt, alles wordt bepaald door de overheid of vriendjes van Orbán.’

Iets wat ook moet veranderen volgens de econoom is de hoeveelheid mensen die werken voor de staat. ‘Het aantal dat wordt betaald door de overheid is belachelijk hoog.’ Er worden in Hongarije op dit moment 700.000 mensen betaald door de overheid, waarvan er minstens een zevende kan worden omgeschoold. ‘Je moet deze mensen in de concurrerende markt zetten, dat is een gezondere verhouding.’

De econoom is sowieso geen fan van het overheidswerk. ‘Je wil niet weten hoeveel corruptie er is op de Hongaarse markt, alles wordt bepaald door de overheid of vriendjes van Orbán.’

Kwestie van tijd

Alle cijfers en voorspelling wijzen erop dat de economie in Hongarije volgend jaar al een grote inzakking krijgt. ‘De economie is oververhit, hij kan niet meer anders dan omlaag.’ Het arbeidsprobleem lost zichzelf in ieder geval niet op en automatisering is nog ver te zoeken. ‘Op korter termijn is die economische inzakking nog een oplossing ook, dat haalt de druk er tenminste af’, geeft Vertes toe.

Als Hongarije echt verder wil komen, ligt dat volgens de econoom vooral bij het politiek systeem. ‘We zijn op dit moment meer een Poetin dan een Merkel.’