Tony Gallagher, Professor of Education at Queen’s University, Onderzoekt de rol van onderwijs in een verdeelde samenleving en hoe je daarbij een schoolsysteem organiseert. “Brexit creëert een enorm probleem”.

De jongeren van deze generatie hebben nooit zelf de verschrikkingen van de Troubles meegemaakt. “De vraag of zij daardoor minder radicaal opgroeien dan eerdere generaties is daarom moeilijk te beantwoorden”, zegt Gallagher. Deze discussie kwam weer ter sprake na de moord op de journaliste Lyra McKee. Gallagher is toen meteen met alle collega’s bij elkaar gekomen om deze kwestie te bespreken.

Ouderparadox
“De focus van ons gesprek kwam al snel te liggen op de ouderparadox”, legt hij uit. “Hoe kun je verklaren dat twee personen van ongeveer dezelfde leeftijd een compleet verschillend pad zijn ingeslagen? De ene persoon die overduidelijk ver weg stond van alle tradities en problemen van vroeger, wordt doodgeschoten door iemand die verwikkeld is in een extremistische ideologie.”

Samenwerken
Volgens Gallagher is dit moeilijk te verklaren en is het gelukkig een uitzondering op de regel. Hij zet zich al jaren in om jongeren bij elkaar te brengen. “De laatste vijftien jaar heb ik mij beziggehouden met het opbouwen van samenwerkende netwerken tussen katholieke en protestantse scholen. De eerste pilots hiervan waren in 2007. Het begon met twaalf scholen, maar is inmiddels uitgegroeid tot landelijk beleid en er zijn nu ruim 1200 scholen bij betrokken”.

“Niet zozeer de jongeren zijn verziekt, maar de jongeren denken dat de maatschappij is verziekt”

Traditionele identiteit
De effecten van dit beleid zijn volgens Gallagher wisselend. “Jongeren hechten veel minder waarde aan de oude traditionele identiteit, maar dit leidt ook tot het gevoel dat ze weinig invloed daarop kunnen uitoefenen”. Gallagher doelt hiermee op de politiek, die wél geworteld zit in de oude traditionele identiteit. “Mijn theorie is niet zozeer dat de jongeren verziekt zijn, maar de jongeren denken juist dat de maatschappij om hen heen verziekt is. Een van de consequenties daarvan is de lage opkomst onder jongeren bij verkiezingen”.

Ruilen
Volgens Gallagher hebben jongeren geen goed alternatief voor de traditionele politieke partijen waar zij zich het liefst tegen afzetten. “Na de wapenstilstand was er een debat over de vraag of we een gedeelde samenleving zouden worden, of dat we moeten accepteren dat we nou eenmaal een gescheiden samenleving zijn”.

“De conclusie van dat debat was dat we moesten streven naar een gemengde samenleving. De politieke partijen, die sinds die tijd de touwtjes in handen hebben, staan eigenlijk nog lijnrecht tegenover elkaar. De manier waarop het land nu bestuurd wordt is door te ruilen: als de ene partij iets wil, dan mag de andere partij ook iets doen. Dit is niet bepaald kenmerkend voor een gemengde samenleving, maar juist eerder een verdeelde samenleving”.

“Als je iets negeert en doet alsof het niet bestaat, betekent het niet dat het niet bestaat”

Iets kunnen betekenen
Wat Gallagher vaak van collega’s hoort als ze het over de segregatie in de samenleving hebben, is dat kinderen daar weinig om geven en dat er daarom minder aandacht aan zou moeten worden geschonken. “Persoonlijk vind ik dat verkeerd. Als je iets negeert en doet alsof het niet bestaat, betekent het niet dát het niet bestaat. Maar ook als het de jongeren weinig interesseert, dan gaat het er meer om dat je ze het gevoel geeft dat ze iets kunnen betekenen, door bijvoorbeeld te gaan stemmen”.

Oogkleppen
Het zijn volgens Gallagher daarom ook vooral de leraren die het meest betrokken zijn bij dit onderwerp. “Ze doen allemaal hartstikke goed werk voor de school en de studenten, maar in een maatschappij waar iedereen zo verdeeld is, stap je gemakkelijk in de valkuil dat je vanuit je eigen referentiekader de wereld bekijkt, dat je een soort oogkleppen draagt. Daarom denk ik dat het helpt om de verschillende scholen samen te laten werken”.

“Brexit creëert een enorm probleem”

Polarisatie
Alles wat er de laatste jaren is gedaan om de bevolking dichter bij elkaar te brengen, zoals de gemengde scholen, kan volgens Gallagher allemaal voor niets zijn geweest. “Brexit creëert een enorm probleem”. Een van de gevolgen van een Brexit is dat er weer een harde grens tussen Ierland en Noord-Ierland zal ontstaan. “Mijn angst is dat de politiek nog verder zal polariseren, waardoor sommige nationalisten zullen zeggen: ‘oké Brexit, dit is verschrikkelijk, nu is het moment om voor Ierse eenheid te strijden.’”

Gewelddadige consequenties
Gallagher houdt zijn hart vast en hoopt dat hij er met zijn prognose volkomen naast zit. “Het is veel beter de grenzen te laten zoals ze zijn en ze minder belangrijk te maken. Op die manier behouden mensen hun eigen identiteit, maar kunnen ze wel vrijuit bewegen binnen de EU-lidstaten. Als dat verdwijnt dan zal de drang naar nationalistische idealen toenemen, vaak met gewelddadige consequenties tot gevolg”.