TILBURG – “Order!”. Het is hoe we de voorzitter van het Britse Lagerhuis, John Bercow, het beste kennen. Deze week onthulde Bercow in een speech aan het Lagerhuis dat hij uiterlijk 31 oktober aftreedt. Bercow staat bekend als een kleurrijke en charismatische man. Hij is dan ook voor veel mensen binnen en buiten het Verenigd Koninkrijk een herkenbaar gezicht van het brexit-proces. Het aftreden van Bercow is een van de vele ontwikkelingen in korte tijd over de brexit.

Opvallend genoeg kreeg de voorzitter bij zijn aftreden een staande ovatie van Labour, de grote concurrent van zijn eigen Conservatieve partij. Bercow wordt door de brexiteers binnen de Conservatieve partij verweten dat hij zich niet onpartijdig genoeg heeft opgesteld. Er wordt daarbij vooral gedoeld op Bercows besluit om parlementariërs te laten stemmen over nog een uitstel van de brexit. Het parlement slaagde er daardoor in om een no-deal-brexit op 31 oktober te voorkomen. Ook zijn de Conservatieven niet blij met het moment waarop Bercow besluit af te treden. Door vóór nieuwe verkiezingen af te treden, kan het huidige parlement een nieuwe voorzitter kiezen. De Conservatieve partij van Boris Johnson heeft op dit moment geen meerderheid meer. Vorige week zijn verschillende leden uit de partij gezet door hun rebellie tegen Johnsons brexit-koers. Ook liep een boos lid over naar de Liberaal-Democraten.

Nederlagen van Boris Johnson

Boris Johnson heeft na zijn toetreden als premier in juli dit jaar vooral tegenslagen gehad. Het parlement heeft ervoor gezorgd dat een no-deal-brexit niet meer mogelijk is. Ook sneuvelde zijn plan om vervroegde verkiezingen uit te schrijven. Volgens experts heerst er veel onduidelijkheid over wat er nu precies gaat gebeuren met de brexit. Jonathan Zeitlin, professor aan de Universiteit van Amsterdam en deskundige op het gebied van governance in de EU, volgt de brexit-ontwikkelingen nauwlettend. Zeitlin denkt te weten waarom het brexit-proces zo moeilijk te voorspellen is: “Geen een uitkomst is goed of populair.”

Wat zijn de verschillende manieren waarop het brexit-proces verder kan gaan?

No-deal-brexit

De kans op een no-deal-brexit is volgens Zeitlin klein. Het parlement is er al in geslaagd om een no-deal-brexit op 31 oktober te voorkomen. Ook beschrijft Zeitlin deze optie als ‘zelfbeschadiging’. Volgens hem is elke vorm van een (harde) brexit schadelijk voor het Verenigd Koninkrijk.

Uitstel

Het Verenigd Koninkrijk vraagt de EU opnieuw om uitstel. Dat zal dan waarschijnlijk zijn tot 31 januari. Dit is nadelig voor Boris Johnson. “Ik lig nog liever dood in een greppel”, zei hij over het opnieuw uitstellen van de brexit. Volgens Zeitlin is de kans groot dat Johnson zijn woorden hierover terug zal moeten nemen.

Heronderhandeling van de herroepingsovereenkomst

De EU en het Verenigd Koninkrijk gaan opnieuw onderhandelen. Zeitlin is sceptisch over of de EU hier wel voor open staat. Mocht er toch een nieuwe deal komen, is het volgens Zeitlin zeer waarschijnlijk dat het Verenigd Koninkrijk nog steeds veel regels van de EU zal moeten volgen.

Een nieuw referendum

Het Verenigd Koninkrijk krijgt de kans om in de EU te blijven en artikel 50 in te trekken. Alles gaat dan terug naar hoe het was.

Voorspelling

Als Zeitlin toch een voorspelling zou moeten maken, zegt hij dat de kans op uitstel groot is. Er komen dan waarschijnlijk ook nieuwe verkiezingen. “Johnson zal tijdens de campagne gebruik maken van een retoriek waarin het parlement lijnrecht tegenover de mensen staat.” Hoewel Johnson het op dit moment beter doet in de polls dan Labourleider Jeremy Corbyn, lijkt hij geen meerderheid te krijgen in het parlement. Volgens voorspellingen gaat hij nog minder zetels binnenhalen dan Theresa May kreeg bij de vorige verkiezingen. Zeitlin geeft ook aan dat de uitslag heel erg af gaat hangen van de electorale samenwerking tussen Labour en de anti-brexit partijen. Er zou een soort anti-brexit meerderheid kunnen komen. De kans op een nieuw referendum is dan groot. Maar zoals Zeitlin al meerdere keren heeft aangeven, zijn dit slechts voorspellingen. En aangezien de verdeeldheid rond brexit steeds meer lijkt te groeien, is het Verenigd Koninkrijk er voorlopig nog niet uit hoe en of ze de EU gaan verlaten.