Tilburg – Het is vrijdag de dertiende, de dag van het ongeluk. Pas vandaag maar goed op voor het getal 13, ladders en zwarte katten. Althans, zo denken veel mensen. Wat de oorsprong van  deze ongeluksdag precies is, is niet duidelijk. Het is wel duidelijk dat veel mensen bang zijn voor vrijdag de dertiende.

Ontstaan

Veel mensen zijn niet op de hoogte van de oorsprong van deze dag. Er zijn meerdere herkomsten. Frank G. Bosman, is cultuurtheoloog en volgens hem komt deze dag vanuit het Christendom. “Tijdens het laatste avondmaal van Jezus met zijn discipelen waren er dertien mensen aanwezig. De dertiende, Judas, vertrok als eerste om Jezus te verraden.” Naast deze verklaring is er ook een verhaal dat plaatsvindt op 13 oktober 1307. “Alle leden van de tempel in Frankrijk werden opgepakt, gemarteld en geëxecuteerd door Filip de Schone. Dat was een bloederige opruimingsactie. Volgende maand is er weer een vrijdag de dertiende, dan is het precies 712 jaar geleden dat dit is gebeurd”, zegt Bosman. Naast deze twee verklaringen over het ontstaan zijn er nog genoeg andere verhalen.

Bijgeloof

Ongeluksfactoren voor vrijdag de dertiende zijn; een zwarte kat, een ladder, en het getal dertien. Het geloven in deze dag en factoren is een bijgeloof. “Een bijgeloof wordt veroorzaakt omdat men weet dat het leven dat je lijdt ongrijpbaar en grillig is. De mensheid wil daar controle op uitvoeren. Het leven kan zo voorbij zijn als iemand niet op past op straat of als je ziek wordt. Wij noemen dit ook wel ‘consistentie’, we beseffen dat we eindig zijn”, vervolgt Bosman. Volgens hem proberen we te ontsnappen aan de onzekerheid die we daarvan krijgen. “Mensen gaan soms vlak voor een tentamen op witte vlakken van een zebrapad lopen. Men gelooft dan dat wanneer je op de witte stroken loopt je een goed cijfer haalt en als je per ongeluk het zwarte aanraakt het helemaal mis zal lopen. We weten heel goed dat het niet waar is, maar we doen het alsnog.” Bosman is ervan overtuigd dat een zwarte kat, een ladder en het getal onbewust is geklemd in ons brein. “We proberen op een bepaalde manier te ontsnappen aan de onmatigheid.”

Bang voor gevaar

Voor sommige mensen is deze dag een grote angst. Volgens professor dr. Peter Achterberg, hoogleraar sociaal-en gedragswetenschappen, hangt het allemaal af van de denkbeelden die wij mensen hebben. “We leven in een rationele wereld en mensen zijn niet achterlijk. Het ding is dat mensen het idee hebben dat er iets gebeurt en ze zich daarnaar gaan gedragen. Natuurlijk zien we de cijfers qua schade. Er zijn simpelweg meer ongelukken en er is meer schade op deze dag, maar dat komt door denkbeelden. Denkbeelden bepalen hoe de werkelijkheid wordt. Als men ergens in gelooft, gedraag je je ernaar en zal het gebeuren.”