Met de FIDE-worldcup die 9 september in Rusland van start is gegaan, is het seizoen voor de echte nadenkers weer begonnen. De FIDE is ook wel bekend als de kwalificaties voor het wereldkampioenschap schaken van 2020. Sinds de jaren zestig van de vorige eeuw wordt het begrip ‘sport’ breder genomen omdat meer activiteiten worden aangeduid als sport of als sportief gezien. Ís schaken eigenlijk wel een sport? Zijn hier criteria voor?

Wanneer schaken is ontstaan, is tot op de dag van vandaag onduidelijk. Het idee van het spel is het ‘nabootsen’ van een veldslag tussen twee legers, met als doel: een gevecht hebben zonder geweld. Het spel werd als eerst door monniken gespeeld en is afgeleid van de boeddhistische denkwijze. Schaken is in loop der jaren steeds meer gegroeid tot een wereldsport. De Koninklijk Nederlandse Schaakbond (KNSB) laat weten dat de eerste tien tot twaalf spelers van de wereldranglijst al bedragen verdienen van zes cijfers of meer.

De International Mind Sport Association (IMSA) erkent zes denksporten, namelijk: Bridge, Schaken, Dammen, Go Mahjong en XiangQi. Of schaken gezien kan worden als echte ‘sport’, blijven de meningen verdeeld. Zo laat bijvoorbeeld de Vlaamse minister van Sport, Philippe Muyters (N-VA) weten: ‘’schaken is geen sport. Darten en biljarten evenmin, want de beoefenaars leveren geen fysieke inspanning.’’


Erwin l’ami (zie foto hierboven), een Nederlandse schaaksportmeester, is het hier niet mee eens: ‘’Schaken is wel degelijk een sport en deze wordt onderschat. Een pot kan wel zeven tot acht uur duren en dat is redelijk uitputtend. Ook train je dagelijks. Je traint veel op het beslissen van de eerste zet en het spel daarna.
Ik heb nooit echt negatieve reacties gehad van mensen die schaken niet zien als echte ‘sport.’’

‘’Het schaken zelf is over de jaren erg veranderd. Door technologie is het niveau hoger, alleen het animo wordt wel minder. Kinderen leren geen schaken meer van hun ouders, maar krijgen bijvoorbeeld een telefoon, dat is wel jammer,’’ gaat L’ami door.

Maar wie heeft eigenlijk bedacht wat onder sport valt? Zijn hier criteria voor? Er zijn wetenschappers die zeggen dat er geen definitie mogelijk is voor sport omdat het een containerbegrip is van een gerelateerde verzameling van activiteiten.

 Sportfilosoof Ivo van Hilvoorde: ‘’ het is een ingewikkelde vraag, maar je kan er op verschillende manieren naar kijken. In Nederland heb je NOC*NSF. Hier vallen sportbonden onder en schaken wordt hier wel geaccepteerd als sport. Je kan er ook politiek/historisch naar kijken. Zelfs de koude oorlog speelt een rol in het erkennen van sporten. De VS vindt schaken bijvoorbeeld geen sport, maar dit omdat het Oostblok hier in de tijd van de oorlog wél goed in was.’’

‘’Zelf zie ik schaken wel als een echte sport. Het heeft alle spelkenmerken die bij bijvoorbeeld voetbal of hockey, ook aanwezig zijn. Het klopt, dat de ene sport wat intensiever is dan de ander, maar het competitieve blijft,’’ aldus Hilvoorde.