Droog, maar niet zo droog als vorig jaar’. Zo beoordeelt het KNMI de droogte van het afgelopen jaar.

Gemiddeld was er in 2019 landelijk een neerslagtekort van 200 millimeter. Dit betekent dat er in Nederland gemiddeld 200 millimeter neerslag meer valt dan dat er dit jaar aan neerslag gevallen is.  Vergeleken met 2018, waar er een neerslagtekort van 297 millimeter was, viel het tekort mee.

De verschillen tussen de regio’s in Nederland zijn groot. In het westen van Nederland, waar de vochtige zeewind reikt, zijn de tekorten het kleinst. In de oostelijke gebieden verder landinwaarts is de de situatie anders. Hier kan geen tot weinig water aangevoerd worden uit rivieren en meren en is men afhankelijk van de neerslag. Vooral in Twente, Limburg en de Achterhoek zijn de gevolgen van de neerslagtekorten goed zichtbaar. De natuur en landbouw in deze gebieden hebben twee jaar op rij het zwaar te verduren gehad. De grondwaterstanden waren laag en verschillende beken en sloten stonden droog. “Om de grondwaterstanden en beekafvoeren te herstellen is een lange nattere periode nodig”, meent het KNMI.

Fruitteelt

Tom Horstink teelt al ruim 25 jaar fruit in de Achterhoek. Hij kan zich goed vinden in de uitspraak van het KNMI. “We hebben toch echt een natte herfst of winter nodig. Een zachte winter met vierhonderd to vijfhonderd millimeter neerslag zou erg veel goed doen.”

“In 2018 hadden we in onze regio de grootste watertekorten van Nederland. Dit jaar viel het gelukkig wel mee. Tot mei en juni viel er nog 40 tot 80 millimeter regen. De drie hittegolven die volgden waren veel extremer en het was toen een hectische zomer.”

In de weken die volgden viel er volgens Horstink af en toe een bui. Ook kon de teler zijn gewassen goed beregenen. “We konden gelukkig een kleine buffer opbouwen om de zomer door te komen.”

Landbouw en natuur

Ecoloog Ruben Vermeer merkt op dat ook veel dieren en planten in de natuur last hebben van de droge periodes. “In de natuur zijn veel dingen strict geregeld. Dat zie je misschien niet, maar het is wel zo. Sommige planten bloeien eerder of helemaal niet waardoor veel insecten belangrijke voedingsstoffen missen. Ook hebben veel zoogdieren daar later last van.”

Achterhoek droogte from De Nieuwsredactie on Vimeo.

Het fruitteeltbedrijf van de familie Horstink ligt op anderhalve kilometer van de Ijssel. Zijn zestien hectare tellende boomgaard kreeg nog enig respijt van de nabijgelegen rivier.

“Kijk, het grondwater ligt echt een halve meter te laag waardoor onze binnensloot droog kwam te staan. Dat is natuurlijk heel vervelend, maar gelukkig ligt ons bedrijf op de kleigrond rondom de rivier waardoor we toch enig water hebben.” Volgens hem hebben zijn collega’s op de zandgronden in de achterhoek meer last van de droogte.

Klimaathydroloog Ryan Teuling en Hydrogeoloog Roel Dijksma vertellen waarom de Achterhoek zo kwetsbaar is.

Kleigronden

Ondanks de vochtige kleigronden onder zijn bedrijf en het beregenen van zijn gewassen had de droogte volgens Horstink toch invloed op de oogst. “Sommige appel- en perensoorten kunnen wat beter tegen de warme, droge zomer. Onze Elstar appels leden echter flink aan zonnebrand. De vruchten bovenin de boomtoppen, die weinig schaduw hadden, kregen flinke bruine plekken. Ook stijgt de temperatuur in de appel tot vijftig graden celsius,” legt Horstink uit. “Die 2 à 3 kilo appels

per boom konden we niet meer verkopen.” Met drieduizend fruitbomen per hectare liep de schade flink in de papieren. “Reken maar uit, dat is ongeveer 18 ton aan appels.

Volgens een woordvoerder van de Land- en Tuinbouworganisatie zou het overstappen naar andere gewassen die beter bestand zijn tegen de droogte en warmere temperaturen een goede stap zijn.

Toekomst

Zelf kijkt Horstink met enige zorgen naar de toekomst.” Ik wil er geen ramp van maken. In 1976 hebben we ook een ontzettend droog jaar gehad en ik heb vier jaar op rij last gehad van stevige hagel. Je kunt nu eenmaal niet zoveel doen aan het weer. Ditmaal waren er twee droge jaren op rij en dat is natuurlijk niet goed.” Volgens Horstink zal de  vierde generatie van zijn familie het bedrijf ooit ook over willen nemen.  “Als die tijd er is moet er wel structureel wat veranderd zijn, anders kunnen we de onkosten gewoon niet betalen. Wel doet het waterschap Rijn en Ijssel er alles aan om het water zo goed mogelijk vast te houden.”

 

mm neerslag, als verschil met het gemiddelde. Gemeten in Gendringen, Achterhoek.