Voor het eerst in de Nederlandse geschiedenis gaan tig ziekenhuizen in Nederland staken. Naar verwachting legt maar liefst 100.000 man het werk neer. De vier vakbonden FNV, FBZ, CNV en Nu’91 hebben deze staking 17 oktober aangekondigd om een betere cao af te dwingen. Hierbij blijven de gevolgen voor patiënten en de ethiek niet uitgesloten.

Door: Tonya van Tol & Sandra Monnee

Het zorgpersoneel in Nederland is in conflict met werkgeversvereniging de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ). Deze vereniging meldt de belangen te behartigen van zijn leden, echter valt er op de cao’s (collectieve arbeidsovereenkomst) het een en ander aan te merken.

De vakbonden Nu’91, FNV, CNV en FBZ eisen voor 2019 maar liefst 5 % loonsverhoging en extra toeslagen op het aantal overuren dat ze draaien. De NVZ bood in het laatste overleg maar slechts 4% en wil verslechteringen zoals stoppen met de werkgeversbijdrage, doorvoeren. Onder deze cao vallen maar liefs 200.000 medewerkers.

“De NVZ moet uiten dat ze ons waarderen”

Arjan van den Broek is verpleegkundige bij Amphia Ziekenhuis in Breda, daarbij is hij voorzitter van het Amphia actiecomité. Van den Broek vindt staken voor een betere cao hard nodig: ”Wij hebben de afgelopen vijf jaar een grote toename van tekorten opgemerkt op de werkvloer. Wat vooral opvalt zijn de afdelingen die half leeg staan. Iets anders wat ook opvalt, zijn de vele operaties die uitgesteld worden.”

Volgens Van den Broek moeten veel mensen lang wachten op zorg. De oorzaak hiervan is het tekort aan collega’s. Als voorzitter spreek ik namens iedere medestaker: ”Wij willen dat ons beroep meer gewaardeerd wordt”. Deze waardering moet geuit worden door een behoorlijke salarisverhoging. Daarbij verwacht de zorg ook een verbetering van werkomstandigheden. Een voorbeeld hiervan is het actief werven van meerdere collega’s.

Zondagdiensten

De staking van 20 november is niet de eerste actie die de vier vakbonden ondernemen. De afgelopen maanden ondergingen ze ‘zondagdiensten’. Dit initiatief zag er als volgende uit: Op doordeweekse dagen werd er 24 uur lang gewerkt alsof het een zondag was. Honderden afdelingen, zoals operatiekamers, radiologie en verpleging legden hun werk neer voor niet-spoedeisende zaken.

Ziekenhuizen door het hele land draaiden de zondagdienst in een soort estafette-actie. In juli kwamen de zorgmedewerkers van Eindhoven, Alkmaar en Assen als eerste in actie. Vervolgens volgden de ziekenhuizen in Groningen, Drachten, Heerlen en Sittard in september. Ook hierna  werd het estafettestokje verder doorgegeven.

Geen succes

Het Amphia ziekenhuis is één van de ziekenhuizen die gedurende de ‘zondagdienst periode’  heeft meegewerkt: “Zo´n stakingsdag is heel intensief”, meldt van den Broek.  ‘Tijdens zo´n dag ben je continu  bezig met mensen (toe)spreken, overleggen en gebeld worden. Je probeert het iedereen naar zijn zin te maken. Dit doen we niet alleen voor het personeel maar ook voor de patiënten die alsnog naar het ziekenhuis komen.’’

De zondagdiensten hebben echter geen succes geleverd bij de NVZ. ‘’Na onze laatste zondag dienst van 8 oktober merkte ik dat de actiebereidheid onder het ziekenhuispersoneel erg was toegenomen. Ik ging er vooraf eigenlijk van uit dat de estafettestaking al voldoende zou zijn geweest om ons punt duidelijk te maken. Maar helaas…’’

Ethisch verantwoord

Ziekenhuizen die massaal gaan staken, dit kan niet anders dan vragen oproepen. Van den Broek ontkent dit niet: “Het is natuurlijk best gewaagd om actie te vieren als ziekenhuis zijnde. We moeten hier sterk voor in onze schoenen staan.”

“Máár, mensen die de zorg echt nodig hebben, die worden te allen tijden geholpen. Denk hierbij aan de oncologieafdeling en kinderen. Voor andere patiënten is het natuurlijk vervelend. Het zorgt inderdaad voor ongemak. Alleen wij willen gewoon echt iets doen om onze ongenoegens te uiten. Deze staking is zeer zeker ons uiterste middel.”

 

CNV spreekt zich uit betreffende stakingsinitiatief 

Joost Veldt, is van beroep cao-onderhandelaar van CNV. Hierdoor is hij nauw betrokken bij de acties rondom deze spannende tijd voor het ziekenhuis personeel. Vorige week kondigde onder andere deze vakbond het protest van 20 november aan. Waarom zij zo fel reageren op de kwestie legt hij uit:

 

Hoe reageert een ziekenhuis op de kwestie

Het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) in Tilburg maakt bewuste keuzes en legt dit uit op hun website: ”We gaan voor de beste zorg in samenspraak met onze patiënten. We zijn daarin open, eerlijk en volledig. Onze patiënten en verwijzers verwachten van ons dat we transparant zijn en dat we helder communiceren over onze dienstverlening.”

De woordvoerder van het ETZ vertelt in de volgende video hoe zij kijken naar een protest van deze omvang. Doet het ziekenhuis mee, wat speelt er precies tussen de partijen en hoe denkt het publiek er eigenlijk over?

stakingsdreigement

Naar verwachting vindt volgende maand de staking plaats. De vraag is of het dreigement van de staking vóór die tijd de NVZ weet te overtuigen tot een verbeterde cao. De vakbonden wachten vol spanning af.  Ze zijn vooral benieuwd of het protest invloed zal uitoefenen voor de verhouding tussen de werkgever en werknemer.

Volgens Van den Broek gaat het dit keer wél lukken: ”Ik geloof dat het mogelijk moet zijn om de zorg in de ziekenhuizen beter te waarderen in de vorm van een fatsoenlijke cao. Ik geloof ook dat we het op deze manier af kunnen dwingen.”