BERLIJN – In de Bernauerstrasse staat een van de weinige stukken onaangetaste muur, dankzij Gedenkstätte Berliner Mauer (Berlijnse Muur Monument). Hannah Berger, medewerker van GBM, praat over het behouden van de Berlijnse Muur en hoe het een deel van de mensen is geworden. “Deze plek helpt je te begrijpen hoe het politiek zo ver kan komen dat een land door een muur ineens in tweeën wordt gedeeld en 28 jaar lang blijft staan.”

“De straat was hier door midden gehakt: de stoep en de weg hoorde bij het Westen terwijl de huizen bij het Oosten hoorde. De woningen liepen in bernauerstrasse door de muur heen en daarom was de tweedeling hier zo duidelijk zichtbaar. Er zijn foto’s van mensen die uit de huizen zo het westen in springen.

Discussie & actie

“Op het stukje land tussen de muren, de deathstrip, stond ook een kerkje. De mensen die naar deze kerk gingen waren een van de eersten die zeiden dat de muur na de val moest blijven bestaan voor latere generaties. Niet iedereen was het daar mee eens, anderen wilden het meteen zien verdwijnen. Het was een hele gemixte situatie.
Daarom is uiteindelijk het monument hier gekomen. Het is niet dat een bestaande stichting in 1990 zei dat dit stuk bewaard moest blijven. Dat waren de bewoners zelf.

In de jaren negentig was er een enorme discussie om uit te zoeken wat de beste manier was om de muur te behouden. Wat gingen we doen? Er waren heel veel projecten die signalen stuurden naar het bestuur dat er iets gedaan moest worden.
Mevrouw Hildebrandt (video) was zelf ook erg actief na de val van de muur om plekken te behouden. Ze heeft in de buurt van Checkpoint Charlie allemaal kruisen neergezet om de slachtoffers van de muur te herdenken.”

Het uiteindelijke plan

“Pas in 2006 was er een plan. De discussie heeft zestien jaar geduurd. Hierin staat waar er in de stad er een memorial moest komen en hoe het werd gemaakt. Er staat in dat er één centrale plek moest komen, Bernauerstrasse, en een aantal kleinere herdenkingsplaatsen. East side gallery en Checkpoint Charlie horen ook bij deze herdenkingsplaatsen.”

Groeien met de muur

“Ik denk niet dat musea en monumenten de tweedeling in leven houdt. Dat komt meer van de mensen zelf. Als je kijkt naar Berlijn zijn er zo weinig originele stukken van de Koude Oorlog.  De stad heeft daardoor genoeg ruimte om te groeien en ontwikkelen en ik denk dat de memorials zo klein zijn in vergelijking met de rest van de stad.

Hier bij de Gedenkstätte Berliner Mauer ben je ook niet meteen blootgesteld aan allerlei historische confronterende dingen. Het kan wel, maar het hoeft niet. We zien bijvoorbeeld dat Berlijners met hun honden wandelen over het gras. Dat is misschien niet persé wat we wilden maar het laat zien dat het in dit deel van de stad mensen helpt en ruimte geeft. Ruimte voor historie en herdenken maar dus ook voor recreatie. Het is zo laagdrempelig, daarom is het ook een deel van de stad en van de mensen geworden.”