De Achterhoek: een regio in het oosten van Nederland die je misschien wel kent van het evenement de Zwarte Cross of van de band Normaal. In 2015 is de regio door de overheid tot krimpgebied bestempeld: volgens de overheid zullen de inwonersaantallen de komende jaren afnemen door mensen die naar elders trekken. Ook sterfte onder ouderen speelt daarbij een rol. Maar aan die krimp kan zomaar een einde komen. Volgens een onderzoek van de Wageningen Universiteit zorgt de opwarming van de aarde ervoor dat er meer mensen vanuit het westen naar het oosten des lands trekken om te wonen, te werken én om geen natte voeten te krijgen.

De onderzoekers schetsen dat door de klimaatverandering nieuwe economische centra niet meer in de Randstad worden gebouwd, maar meer in het oosten. Ook verwachten zij dat de samenwerking met Duitsland wordt uitgebreid.

Otwin van Dijk, burgemeester van de gemeente Oude IJsselstreek en bestuurder van Regio Achterhoek (overkoepelende organisatie van alle Achterhoekse gemeenten) vindt het onderzoek van de Wageningen Universiteit positief. “De Achterhoek ligt mooi tussen de Randstad en Duitsland in. Het ligt eigenlijk in het hartje van Europa. We hebben hier echt iets unieks in handen. De producten van onze maakindustrie gaan de hele wereld over, zoals bijvoorbeeld de schokdempers van Reiger Suspension uit Hengelo Gelderland. We zijn na Eindhoven de innovatiefste regio van Nederland. Dat blijkt ook uit onderzoek.”

De krimpgebieden van Nederland

Achterhoek koploper
Ondanks de lichte stijging van het inwonersaantal in de regio, is de krimp merkbaar in het Achterhoekse onderwijs. Basisscholen moeten sluiten door dalende leerlingenaantallen en in het voortgezet onderwijs worden scholen samengevoegd om de verwachte vermindering van het aantal scholieren voor te zijn. Volgens Achterhoek VO, het bestuur van vijftien scholen voor voortgezet onderwijs in de regio, zet de krimp de komende jaren verder in en daardoor dalen de leerlingenaantallen de komende jaren volgens hun eigen onderzoek. De Achterhoek blijkt daar zelfs koploper in te zijn: in het gebied zal de vermindering van studenten het snelste inzetten.

Verwachte leerlingendaling

CBS

De organisatie verwacht dat de komende jaren een derde van het aantal leerlingen zal verdwijnen. “Tot 2030 verwachten we een leerlingendaling. Daarna is de verwachting dat het leerlingenaantal iets zal stijgen, omdat er dan wat meer 0 tot 15-jarigen zullen zijn in de regio” vertelt bestuursvoorzitter Henk van der Esch. “Mocht het zo zijn dat er na 2030 meer ouders met kinderen vanuit de Randstad naar de Achterhoek komen, dan moeten er scholen bijkomen. Zo simpel is dat. En het realiseren van meer scholen is makkelijker dan het omgaan met de krimp waar we nu mee zitten.”

Bubbel
Hoewel de krimp de tanden in het Achterhoekse onderwijs zet, is er op de
huurwoningmarkt in de regio veel vraag van jongeren naar een betaalbare huurwoning. Dat blijkt uit onderzoek van ProWonen; een woningcorporatie die verantwoordelijk is voor huurwoningen in een aantal Achterhoekse gemeenten. Het bedrijf onderzocht vorig jaar de situatie op de sociale huurwoningmarkt. Daaruit kwam voort dat jongeren tot 30 jaar de grootste groep woningzoekenden vormt in de regio. ProWonen speelt daarop in met een pilot: personen tot 30 jaar krijgen voorrang op betaalbare woningen.

Volgens beleidsmedewerker Dorien Bosch is er een verklaring voor de stijging onder het aantal jongeren. “We zien dat studenten na hun studie willen terugkeren naar de regio. Daarnaast zijn de kansen voor de jongeren op de koopmarkt beperkt. De regels voor het verstrekken van een hypotheek zijn strenger geworden en daardoor kunnen zij minder snel een huis kopen. Ze kloppen dan bij ons aan voor een huurwoning.” Volgens Bosch is daarin ook een verschil te zien in de regio. “Richting de Randstad, de west-Achterhoek, is er meer vraag dan aan de oostkant van de regio.” Bosch weet niet hoelang de grote vraag zal duren en hoe zich dat over honderd jaar zal zijn, maar zoekt wel naar oplossingen voor de tijdelijke bubbel die er nu is. Een voorbeeld daarvan is nieuwbouw van appartementen, maar er wordt verder gekeken.

Burgemeester Otwin van Dijk juicht het toe dat er veel vraag is naar woningen in de Achterhoek. Maar gaan al die woningen niet ten koste van de natuur in de regio? “Neem een aantal plaatsen zoals Doetinchem, Winterswijk en Groenlo. Daar bouwen we woningen bij. Dan houd je het overgrote deel van de Achterhoek groen en heb je een mooie balans van de stedelijke structuur en het prachtige buitengebied.”

De 20-jarige Casper Sonderen uit Winterswijk is raadscommissielid bij gemeente Winterswijk en zet zich in voor jongeren in de Achterhoek. Hij studeert in Utrecht, maar kiest er niet voor om in de stad op kamers te gaan, omdat hij zich in de Achterhoek graag wil inzetten voor de jeugd. Vorig jaar maakte hij met anderen een lijst met tien actiepunten, de zogenoemde ‘aanpak leegloop van jongeren in de Achterhoek’.

Burgemeester Van Dijk kan zich compleet vinden in de plannen van Sonderen. “De Achterhoek is over honderd jaar wellicht een nieuwe metropool: een gebied waar veel mensen wonen en werken op een prettige manier. Waar werkgevers in de regio er begrip voor hebben dat je op zaterdag voetbalt en dat er tijd moet zijn om een keer lekker te stappen met je vrienden. Over honderd jaar denk ik dat de bedrijven in de Achterhoek de beste werkgevers van Nederland zijn op het gebied van ICT, landbouw en techniek.”

Over honderd jaar denk ik dat de bedrijven in de Achterhoek de beste werkgevers van Nederland zijn.

Hij plaatst nog wel een kritische kanttekening. “Er moet wel wat gebeuren, als we dit bovenstaande willen creëren. We moeten de infrastructuur verbeteren. Heel Oost-Nederland moet een betere aansluiting op de rest van Nederland krijgen, zowel via de snelweg als via het openbaar vervoer. De Randstadrail (tramverbinding) uitbreiden naar Oost-Nederland zou een goed idee zijn, zodat je bijvoorbeeld binnen drie kwartier vanaf de Achterhoek in Utrecht bent. Ook moet er hier een HBO/universiteit komen, zodat studenten hier kennismaken met de regio en dan wellicht ook blijven wonen en werken. Doen we al deze dingen niet dan kunnen we over honderd jaar constateren dat we het als bestuurders, jongeren en werkenden hebben laten liggen. Dan ondergaan we hetzelfde lot als Oost-Groningen en Zeeland waarbij iedereen naar stedelijke gebieden trekt.”

Creative Commons