Elektronische chips in voetbalschoenen die het aantal geslaagde en mislukte passes bijhouden, hesjes die de fysieke gesteldheid van spelers meten en bioscoopzalen waar clubs een bespreking in houden voor een wedstrijd. Het voetbal is de laatste jaren steeds moderner aan het worden. Met name het gebruik van data en statistieken speelt daarin een hoofdrol. Niet alleen profclubs maken gebruik van deze hypermoderne mogelijkheden, maar ook amateurclubs. Waarom is het gebruiken van deze tools van zo’n urgent belang?

De term ‘meten is weten’ geeft eigenlijk direct antwoord op deze vragen en dat is volgens Cees Bruinink, technisch directeur van amateurclub vv Katwijk, ook de strekking van het verhaal. ,,Het gaat erom dat de spelers en de club er beter van willen worden”, begint Bruinink. ,,Dan heb je het niet over veertig of vijftig procent, maar over een paar procentjes. Die kunnen aan het einde van een competitie alleen wel de doorslag geven tussen wel of niet kampioen worden.”

Één procent kan de doorslag geven
Dat laatste bleek in mei 2017. Toen konden de Katwijkers op bezoek bij de nummer twee van de ranglijst, Kozakken Boys, kampioen worden. Katwijk stond bovenaan en als het de wedstrijd niet verloor, mocht het zich kampioen van de Tweede Divisie (hoogste amateurniveau) noemen. Echter waren er de nodige obstakels die dag. De club kende veel blessureleed en op de dag van het kampioenschap was het ook nog eens bloedheet.

,,Wij gebruiken dit puur om tot maximale resultaten te komen.”

,,Wij hebben toen vanuit Duitsland koelvesten en pilletjes tegen de warmte laten komen”, geeft de bestuurder een passend voorbeeld. ,,Dat zijn kleine beetjes die helpen. Misschien is het maar één procent, maar in de psychologische benadering naar spelers toe kan het veel schelen. Het gaat erom dat wij als club alles willen aangrijpen om spelers beter te maken en ze zo fit mogelijk te krijgen.” Het eindresultaat? Na vijfennegentig meeslepende en vooral loodzware minuten werd de club kampioen op het hoogste amateurniveau.

Spelers aantrekken doe je niet zomaar 
Naast het gebruik van dit soort innovatieve gadgets maakt de club, die uitkomt in de Tweede Divisie, ook gebruik van tools die andere soorten data kunnen aanleveren. Bijvoorbeeld hesjes die spelers onder hun shirt dragen die de hartslag meet. Op deze manier kan de medische staf van de club zien hoe het met de fysieke gesteldheid van een speler zit en daardoor kan men zien of een speler dus tegen een blessure aanzit. Ook maakt de club gebruik van video-analyse. Dit gebruiken zij voor het analyseren van tegenstanders, maar ook bij het aantrekken van nieuwe spelers.

Het gebruik van de hesjes die de fysieke gesteldheid van spelers meten (Bron video: Voetbal in de Bollenstreek)

,,Ook dat gaat er tegenwoordig heel anders aan toe”, vervolgt de bestuurder. ,,Natuurlijk kijk je bij interessante spelers naar de statistieken. Dus hoeveel doelpunten en assists ze produceren, maar we gebruiken ook heel veel beelden om te kijken waar de sterke en zwakke punten van die speler liggen.”

,,Uiteindelijk gaat het erom dat spelers inzien wat er beter kan en dat daar tegenwoordig veel meer middelen voor zijn.”

,,We kijken naar enorm veel beeldmateriaal en bespreken dit dan ook met de desbetreffende speler. Dan vertellen we hem wat er beter kan, wat ons opvalt en hoe we met hem aan de slag willen gaan. Tegelijkertijd kan je ook aan de beelden zien of hij in de speelwijze past. Kortom: er komt, in dit geval bij het aantrekken van spelers, meer bij kijken dan mensen denken.”

Een voorbeeld van statistieken waar clubs naar kijken (bron: OptaJohan) 


Zijn de tools een doel of een middel? 
In hoeverre is de voetballerij afhankelijk geworden van deze handige tools. Is het gebruiken van deze middelen een doel op zich? Of wordt het gezien als een middel om tot betere resultaten te komen? ,,Wij gebruiken dit puur om tot maximale resultaten te komen. We zien vooral dat dit bij jonge spelers enorm aanslaat. Die willen namelijk alles aanhalen en opzuigen om beter te worden. Daarnaast kunnen wij door deze middelen de spelers wijzen op de dingen die beter bij hen kunnen.”

Hoe ervaren voetballers zelf deze modernisering in de sport? Joost Baak is weliswaar niet op het allerhoogste amateurniveau actief, maar speelt wel bij een amateurclub bij hem om de hoek. Ook hij ziet dat er steeds meer mogelijkheden beschikbaar komen om in topconditie te komen. Baak heeft er geen moeite mee om de tools te gebruiken. Sterker nog: volgens de voetballer wordt de sport zo nog een stukje leuker.

Audio-reportage met voetballer Joost Baak over het gebruik van data in het amateurvoetbal. (Bron: Ruben Beukers)

Is het voor iedereen?
De Katwijkers waren in het amateurvoetbal één van de eerste clubs die begonnen met het professionaliseren van de organisatie. Data, statistieken en video-analyse horen daar volgens de club allemaal bij. Toch kan het voor spelers die wat ouder zijn en dus van ‘de oudere stempel’, als een enorme cultuurshock gezien worden. ,,Je moet de oudere spelers er misschien niet te veel mee bemoeien. Je moet het ze wel aanbieden. Uiteindelijk gaat het erom dat spelers inzien wat er beter kan en dat daar tegenwoordig veel meer middelen voor zijn.”

‘In het moderne voetbal wordt er steeds meer van spelers gevraagd en dus moet alles aangegrepen geworden om de spelers in de best mogelijk vorm te krijgen.’

De vraag is echter: gaat het amateurvoetbal erop vooruit? Het is lastig om die vraag te beantwoorden, aangezien we het over dit onderwerp niet met elke amateurvoetballer kunnen hebben. Wel is het te zien aan de beschikbare data dat het aantal spierblessures minder zijn geworden in de periode 2014-2017. Deze periode is gebruikt, omdat er van 2018 en 2019 nog geen beschikbare cijfers zijn. Aan de hand van deze data kunnen we dus concluderen dat voetballers langer fit blijven. Het aantal gevallen die naar de spoedeisende hulp gaan blijft schommelen tussen de 15000 en 25000 in de laatste vijf jaar.

In het geval van Katwijk heeft de ‘modernisering in het voetbal’ bijgedragen aan een kampioenschap. Daarnaast heeft het de club geholpen om een nog completer beeld te creëren van spelers die eventueel interessant waren op de transfermarkt. Kortom: de club is er bepaald niet op achteruit gegaan, maar heeft letterlijk stappen vooruit gemaakt. In het moderne voetbal wordt er steeds meer van spelers gevraagd en dus moet alles aangegrepen geworden om de spelers in de best mogelijk vorm te krijgen. Op Sportpark De Krom is dat tot op heden uitstekend gelukt.